Pompa naklejana do bolusów insuliny

Naklejane urządzenie do podawania bolusa insuliny w razie potrzeby to mała, jednorazowa pompa przyklejana wprost do skóry [1]. Pompa ta zawiera zbiornik z insuliną szybko działającą i cienką kaniulę [2]. Nie ma drenu widocznego na zewnątrz ani ekranu.

Zadaniem tego rodzaju pompy jest zastąpienie wstrzyknięć insuliny do posiłków oraz wstrzyknięć korekcyjnych [1]. Po napełnieniu pompy insuliną naklejasz ją na skórę i uruchamiasz. Potem możesz podać sobie dawkę insuliny, naciskając dwa przyciski na korpusie urządzenia [2]. Jedno urządzenie pokrywa w ten sposób insulinę potrzebną do posiłków nawet przez cztery dni (96 godzin) [1].

Główna różnica wobec zwykłej pompy polega na tym, że urządzenie to podaje wyłącznie bolusy. Zwykła pompa wysyła insulinę niemal bez przerwy (co kilka minut), przez zaprogramowane w niej przepływy bazowe, i w razie potrzeby dokłada bolusy do posiłków i na korekty [3]. Naklejane urządzenie bolusowe nie zapewnia żadnego przepływu insuliny bazowej i między naciśnięciami pozostaje bezczynne [1]. Druga różnica dotyczy sterowania.

Zwykła pompa ma baterię, która napędza mały silnik przesuwający tłok. Ma zwykle ekran i ustawienia, o których decydujesz razem z zespołem leczącym [4]. Naklejane urządzenie bolusowe działa czysto mechanicznie, bez baterii i bez żadnego wcześniejszego programowania [1]. Dawkę insuliny podajesz, naciskając bezpośrednio na pompę, a jej wielkość ustala producent [2]. Istnieją też pompy naklejane podające stały przepływ bazowy, z możliwością podania także ręcznego bolusa. Należą one do innej grupy, czyli do pomp naklejanych do insuliny bazowej.

Urządzenie przydaje się przede wszystkim wtedy, gdy masz cukrzycę typu 2, wykonujesz już codzienne wstrzyknięcie insuliny bazowej i dodatkowo potrzebujesz insuliny do posiłków [5]. Pompa przeznaczona wyłącznie do bolusów może pomóc pokryć dawki posiłkowe bez kolejnych ukłuć penem [2]. Codzienne wstrzyknięcie insuliny bazowej pozostaje jednak konieczne [5]. Zatwierdzone wskazanie nie ogranicza się do cukrzycy typu 2. Obejmuje dorosłych z cukrzycą, którzy potrzebują insuliny do posiłków albo dawek korekcyjnych, niezależnie od typu cukrzycy.

Odpowiada również w takich sytuacjach:

• trudno Ci wykonać wstrzyknięcie przy innych osobach [1];
• często opuszczasz dawkę w porze obiadu [2];
• chcesz proste leczenie, bez technologii trudniejszej do opanowania [4].

Musisz jednak dobrze widzieć (wystarczą okulary), umieć napełnić zbiornik i nadal mierzyć glikemię. Decyzję o używaniu tego rodzaju pompy możesz podjąć razem z zespołem leczącym [3].

Nie, urządzenie nie ma funkcji insuliny bazowej. Naklejane urządzenie bolusowe podaje insulinę wyłącznie na żądanie, czyli tylko wtedy, gdy naciśniesz przyciski. Między naciśnięciami nic nie wysyła, więc nie pokrywa automatycznie zapotrzebowania podstawowego [1].

Insulina bazowa pozostaje pokryta codziennym wstrzyknięciem insuliny o długim działaniu [5]. Oba rozwiązania się uzupełniają: insulina o długim działaniu pracuje między posiłkami i w nocy, a urządzenie bolusowe wkracza przy posiłkach. Istnieją też pompy naklejane podające stały przepływ insuliny bazowej, ale należą one do innej grupy [6].

Bolus uruchamia się, naciskając jednocześnie dwa przyciski na krawędziach urządzenia [2]. Ściskasz je do końca, między palcami, aż usłyszysz i poczujesz kliknięcie. Kliknięcie potwierdza, że podano standardową dawkę ustaloną przez producenta [7].

Trzeba naciskać oba przyciski, bo zapobiega to dawkom podanym przez pomyłkę, wskutek tarcia ubrania albo przypadkowego naciśnięcia [7]. Przy większej dawce powtarzasz naciśnięcie i liczysz kliknięcia. Możesz zrobić to dyskretnie, nie wyjmując urządzenia spod ubrania [1].

W cukrzycy typu 2 organizm słabiej odpowiada na insulinę, a potrzebne dawki są zwykle większe [8]. Pen ze skokiem co 0,5 jednostki albo zwykła pompa pozwalają na dawki w ułamkach jednostki. W cukrzycy typu 2 tak dokładne dostrajanie zwykle jednak nie zmienia zachowania glikemii, więc skok, o jaki zwiększa się albo zmniejsza bolus posiłkowy, może być większy. Pompa przeznaczona wyłącznie do bolusów ma zwykle ustawione podanie dwóch jednostek na każde kliknięcie, co jest wystarczająco dokładne w cukrzycy typu 2 [7]. W cukrzycy typu 1 potrzebne jest dużo dokładniejsze dostrajanie, którego to urządzenie nie zapewnia. Mimo to naklejana pompa bolusowa nie jest w tym przypadku zakazana. Producent wskazuje ją również dla dorosłych z cukrzycą typu 1, którzy podają sobie insulinę bazową osobno [4].

W cukrzycy typu 2 zwykle zachowane jest pewne własne wydzielanie insuliny, które może częściowo pokryć zapotrzebowanie na insulinę bazową. Insulina bazowa pochodzi osobno, ze wstrzyknięcia, więc jeśli urządzenie się odklei albo opróżni, nadal masz osłonę z insuliny bazowej. Ryzyko rozpoczęcia wytwarzania ciał ketonowych jest dzięki temu dużo mniejsze niż przy klasycznej pompie stosowanej w cukrzycy typu 1 [9]. Osłona ta dotyczy jednak wyłącznie insuliny bazowej, więc odklejone albo puste urządzenie zostawia posiłki bez insuliny i glukoza rośnie. Urządzenie nie ma ekranu i nie podaje alarmów, więc to Ty je sprawdzasz: jeśli plaster odkleił się od skóry albo jeśli glikemia pozostaje wysoka po posiłku, wymień urządzenie. Do tego czasu podawaj dawkę posiłkową penem. Jeśli pojawią się wymioty, duszność albo senność, jedź od razu na oddział ratunkowy.

Przy każdym pełnym naciśnięciu dwóch przycisków urządzenie uwalnia dwie jednostki insuliny [7]. Na sześć jednostek naciskasz trzy razy, a na dziesięć jednostek pięć razy [2]. Liczysz po dwie, co czyni rachunki dość łatwymi.

Pełny zbiornik mieści do 200 jednostek, czyli ilość pokrywającą posiłki przez kilka dni (do 96 godzin) [2]. Przed pierwszą dawką napełniasz go, czyli naciskasz kilka razy (zobacz instrukcję producenta), żeby wypełnić kaniulę insuliną [7]. Twoje dawki ustala się w liczbach parzystych, bo najmniejszy skok to dwie jednostki.

Nie. Urządzenie nie ma kalkulatora bolusa i w istocie nie zawiera niczego elektronicznego [4]. Pompa bolusowa nie wie, ile jesz, i nie zna wartości Twojej glikemii, więc ustalenie dawki insuliny należy wyłącznie do Ciebie [1]. Hipoglikemia oznacza glikemię poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l): przyjmujesz 15 g szybko wchłanianych węglowodanów i sprawdzasz ponownie po 15 minutach. Pełne kroki znajdziesz na stronach o tym, czym jest hipoglikemia oraz o tym, jak ją leczyć.

Dawki na poszczególne posiłki ustala się zwykle z zespołem leczącym, jako stałą liczbę naciśnięć w różnych sytuacjach. Potem dostosowujesz je do glikemii i do ilości zjedzonych węglowodanów [5]. Urządzenie nie zapisuje dawek, więc warto notować liczbę kliknięć.

Tak, pompa bolusowa powstała właśnie do takiego połączenia [5]. Codzienne wstrzyknięcie insuliny bazowej wykonujesz tak jak zwykle, a urządzenie zajmuje się dawkami posiłkowymi. Oba sposoby leczenia się uzupełniają: insulina o długim działaniu pracuje między posiłkami i w nocy, a urządzenie pokrywa posiłki. Ich działania sumują się w czasie, więc dawki ustala się razem z zespołem leczącym.

W praktyce takie podejście bardzo zmniejsza liczbę ukłuć. Będziesz mieć jedno wstrzyknięcie dziennie na insulinę bazową i jedno wkłucie co kilka dni na urządzenie [2]. Zespół leczący ustala dawki dla każdego z nich, a Ty możesz je potem dostosowywać osobno, według wyników glikemii [10].

Tak, jest dużo prostsze. Nie ma przepływów bazowych do zaprogramowania, menu do przeglądania, baterii do ładowania ani alarmów do interpretowania [4]. Do nauczenia się jest w istocie napełnianie insuliną i naciskanie przycisków [1].

Prostota ma jednak swoją cenę:

• nie masz dokładnego dostrajania dawek [7];
• nie otrzymujesz z urządzenia insuliny bazowej [1];
• nie masz kalkulatora bolusa [4];
• nie pobierzesz danych na wizyty lekarskie.

Pełna pompa daje dużo większą kontrolę, ale wymaga też więcej uwagi, żeby nauczyć się jej używać [11].