Jak leczyć hipoglikemię

Przyjmij 15 g szybko wchłanianych węglowodanów. Mogą to być 3-4 tabletki glukozy albo 150 ml soku owocowego. Sprawdź glikemię ponownie po 15 minutach i powtórz tę samą ilość, jeśli nadal jest poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l) [1].

Te 15 g to punkt wyjścia, a nie gwarancja. Jeśli glikemia była już bardzo niska albo jeśli nadal działa insulina z wcześniejszego bolusa, bardzo prawdopodobnie potrzebne będzie kolejne 15 g glukozy [2]. Najważniejsze, żeby sprawdzić ponownie, a nie zakładać, że problem sam się rozwiązał, jak pokazuje rysunek poniżej.

Najszybciej działa czysta glukoza, dostępna w tabletkach, żelu albo proszku. Dalej są klarowny sok owocowy i cukier rozpuszczony w wodzie. Czysta glukoza koryguje hipoglikemię bez późniejszego nadmiernego wzrostu glikemii [3].

Trzymaj glukozę w kilku stałych miejscach, które znasz na pamięć i do których sięgniesz bez szukania: w torbie, w samochodzie, na biurku i na szafce nocnej. W czasie epizodu hipoglikemii nie masz ani cierpliwości, ani jasności umysłu do przeszukiwania szuflad.

Bo są bogate w tłuszcz, a tłuszcz spowalnia opróżnianie żołądka. Glukoza, którą zawierają, dociera do krwi dużo później, niż potrzeba [4].

Po zjedzeniu czekolady, orzechów albo lodów glikemia nie rośnie w pierwszych minutach, więc jesz dalej, a godzinę czy dwie później wspina się znacznie powyżej celu. Czekoladę zostaw dla przyjemności, a nie do leczenia hipoglikemii.

Odczekaj 15 minut. To najkrótszy czas, w którym szybko wchłaniane węglowodany realnie zmieniają glikemię [1]. U dzieci ilość ustala się według masy ciała, mniej więcej 0,3 g na każdy kilogram, i tu również potrzeba około 15 minut, zanim wartość wróci do normy [5].

Nie zaczynaj od nowa wcześniej, choćby czekanie było bardzo nieprzyjemne. Powtarzanie porcji co kilka minut sumuje efekty i prowadzi prosto do hiperglikemii, po której idzie dawka korekcyjna, a czasem kolejny epizod hipoglikemii.

Przyjmij jeszcze raz tę samą ilość i poszukaj wyjaśnienia. Najczęściej jest to niedawno podana insulina, alkohol wypity wcześniej tego dnia albo długi wysiłek fizyczny.

Jeśli po trzech rundach po 15 g glukozy glikemia nadal jest niska albo czujesz się gorzej, potrzebna jest pomoc medyczna, a nie czwarta runda [6]. Skontaktuj się z zespołem diabetologicznym albo przynajmniej powiedz o tym osobom w pobliżu. Jeśli pojawi się splątanie albo senność, trzeba wezwać pogotowie.

Przy ciężkiej hipoglikemii osoba nie jest już w stanie sobie pomóc. Czasem nadal wykonuje proste polecenia i sama wypije sok — wtedy możesz podać glukozę doustnie. Jeśli jednak jest splątana, nie może przełykać, ma drgawki albo straciła przytomność, nie podawaj nic doustnie, bo ryzyko zachłyśnięcia jest bardzo duże [6].

Jeśli osoba traci przytomność, ułóż ją na boku, podaj glukagon i natychmiast wezwij pogotowie. Gdy odzyska przytomność i będzie mogła bezpiecznie przełykać, podaj jej węglowodany wolno wchłaniane i zostań przy niej. Każdy ciężki epizod hipoglikemii trzeba zgłosić zespołowi diabetologicznemu [1].

Glukagon występuje w postaci donosowej, rozpylanej do jednego nozdrza, oraz w postaci do wstrzykiwań. Postać donosowa okazała się równie skuteczna jak wstrzyknięcie w korygowaniu hipoglikemii wywołanej insuliną i w praktyce stopniowo je zastępuje [7].

Wiedzieć, jak podać glukagon, muszą osoby wokół Ciebie, a nie Ty: rodzina, koledzy z pracy, trener, nauczyciele. Z reguły osoby bez wykształcenia medycznego podają postać donosową szybciej i z mniejszą liczbą błędów niż wstrzyknięcie [8]. Pokaż im, gdzie trzymasz zestaw, i sprawdzaj od czasu do czasu datę ważności.

Jeśli do kolejnego posiłku zostało więcej niż godzina, zjedz przekąskę z węglowodanami wolno wchłanianymi, żeby glikemia znowu nie spadła. Potem zapisz, co się stało: godzinę, wynik, co zjedzono i ile insuliny jeszcze działało [1].

Nie podawaj insuliny, żeby „naprawić” wzrost, który następuje po leczeniu. To moment, w którym podaje się najwięcej niepotrzebnych dawek korekcyjnych. Jeśli epizody wciąż wracają, właśnie taki zapis warto omówić z zespołem diabetologicznym.

Leczenie jest takie samo w dzień i w nocy: 15 g szybko wchłanianych węglowodanów i ponowny pomiar po 15 minutach. Różnica polega na tym, że w nocy trzeba się najpierw obudzić. Tu alarmy sensora stają się niezwykle cenne [9].

Systemy, które automatycznie wstrzymują podawanie insuliny, gdy przewidują spadek w stronę hipoglikemii, wyraźnie zmniejszają liczbę epizodów nocnych [10]. Rozwiązaniem nie jest dojadanie wieczorem „na wszelki wypadek”, tylko omówienie dawek insuliny z zespołem diabetologicznym.

Za kierownicą zatrzymaj samochód, lecz hipoglikemię i czekaj. Nie ruszaj z glikemią poniżej 90 mg/dl (5,0 mmol/l). W danych zebranych w rzeczywistym ruchu drogowym pacjenci ruszający powyżej tej wartości okazują się bezpieczni [11].

Jeśli hipoglikemia pojawi się w trakcie wysiłku, trzeba przerwać aktywność, przyjąć szybko wchłaniane węglowodany i wrócić do niej dopiero wtedy, gdy glikemia w pełni wróci do zakresu docelowego dla wysiłku. Pamiętaj, że ryzyko kolejnego epizodu pozostaje wysokie przez kilka godzin po treningu, a nie tylko w jego trakcie [12].