Πώς αντιμετωπίζεται η υπογλυκαιμία

Πάρε 15 g ταχέων υδατανθράκων. Αυτό μπορεί να σημαίνει 3-4 δισκία γλυκόζης ή 150 ml χυμό φρούτων. Έλεγξε ξανά τη γλυκόζη σου μετά από 15 λεπτά και επανάλαβε την ίδια ποσότητα αν εξακολουθεί να είναι κάτω από 70 mg/dL (3,9 mmol/L) [1].

Τα 15 g είναι αφετηρία, όχι εγγύηση. Αν η γλυκόζη σου ήταν ήδη πολύ χαμηλή, ή αν έχεις ακόμη ενεργή ινσουλίνη από προηγούμενο bolus, πολύ πιθανόν να χρειαστείς και δεύτερα 15 g γλυκόζης [2]. Σημασία έχει να ξαναελέγξεις, αντί να θεωρήσεις ότι το πρόβλημα λύθηκε μόνο του, όπως δείχνει η παρακάτω εικόνα.

Η καθαρή γλυκόζη δρα ταχύτερα και κυκλοφορεί σε δισκία, τζελ ή σκόνη. Ακολουθούν ο διαυγής χυμός φρούτων και η ζάχαρη διαλυμένη σε νερό. Η καθαρή γλυκόζη διορθώνει υπογλυκαιμίας χωρίς να στέλνει έπειτα τη γλυκόζη σου πολύ ψηλά [3].

Κράτα γλυκόζη σε λίγα σταθερά σημεία που ξέρεις απέξω και φτάνεις χωρίς ψάξιμο, όπως η τσάντα σου, το αυτοκίνητό σου, το γραφείο σου και το κομοδίνο σου. Στη διάρκεια ενός επεισοδίου υπογλυκαιμίας δεν έχεις ούτε την υπομονή ούτε τη διαύγεια να ψαχουλεύεις συρτάρια.

Επειδή έχουν πολύ λίπος, και το λίπος επιβραδύνει την κένωση του στομάχου. Η γλυκόζη που περιέχουν φτάνει στο αίμα πολύ αργότερα από όσο τη χρειάζεσαι [4].

Αφού φας σοκολάτα, ξηρούς καρπούς ή παγωτό, η γλυκόζη σου δεν ανεβαίνει τα πρώτα λεπτά, οπότε συνεχίζεις να τρως, και μία ή δύο ώρες αργότερα ανεβαίνει πολύ πάνω από τον στόχο. Κράτα τη σοκολάτα για τη δική σου απόλαυση, όχι για την αντιμετώπιση της υπογλυκαιμίας.

Περίμενε 15 λεπτά. Είναι το συντομότερο διάστημα στο οποίο οι ταχείς υδατάνθρακες κάνουν ουσιαστική διαφορά στη γλυκόζη σου [1]. Στα παιδιά η ποσότητα υπολογίζεται με βάση το σωματικό βάρος, περίπου 0,3 g για κάθε κιλό, και εδώ επίσης χρειάζονται περίπου 15 λεπτά μέχρι να επανέλθει η τιμή στο φυσιολογικό [5].

Μην ξαναρχίσεις νωρίτερα, όσο δυσάρεστη κι αν είναι η αναμονή. Η επανάληψη της δόσης κάθε λίγα λεπτά αθροίζει τις επιδράσεις και σε πάει κατευθείαν σε υπεργλυκαιμία, που ακολουθείται από διορθωτική δόση και ενίοτε από νέο επεισόδιο υπογλυκαιμίας.

Πάρε άλλη μία φορά την ίδια ποσότητα και ψάξε την εξήγηση. Τις περισσότερες φορές είναι ινσουλίνη που χορηγήθηκε πρόσφατα, αλκοόλ που ήπιες νωρίτερα την ίδια μέρα ή μια μεγάλη περίοδος σωματικής δραστηριότητας.

Αν η γλυκόζη σου είναι ακόμη χαμηλή μετά από τρεις γύρους των 15 g γλυκόζης, ή αν νιώθεις χειρότερα, χρειάζεσαι ιατρική βοήθεια και όχι τέταρτο γύρο [6]. Επικοινώνησε με την ομάδα διαβήτη σου, ή τουλάχιστον ενημέρωσε τους γύρω σου. Αν εμφανιστεί σύγχυση ή υπνηλία, πρέπει να κληθούν οι υπηρεσίες επείγουσας βοήθειας.

Στη σοβαρή υπογλυκαιμία το άτομο δεν μπορεί πια να βοηθήσει τον εαυτό του. Ενίοτε ακολουθεί ακόμη απλές οδηγίες και μπορεί να πιει μόνο του έναν χυμό, και τότε μπορείς να βοηθήσεις με γλυκόζη από το στόμα. Αν όμως έχει σύγχυση, δεν μπορεί να καταπιεί, έχει σπασμούς ή έχει χάσει τις αισθήσεις του, μη δώσεις τίποτα από το στόμα, επειδή ο κίνδυνος πνιγμού είναι πολύ μεγάλος [6].

Αν το άτομο χάσει τις αισθήσεις του, γύρισέ το στο πλάι, δώσε γλυκαγόνη και κάλεσε αμέσως τις υπηρεσίες επείγουσας βοήθειας. Μόλις συνέλθει και μπορεί να καταπιεί με ασφάλεια, δώσ' του υδατάνθρακες βραδείας δράσης και μείνε μαζί του. Κάθε σοβαρό επεισόδιο υπογλυκαιμίας πρέπει να αναφέρεται στην ομάδα διαβήτη [1].

Η γλυκαγόνη κυκλοφορεί σε ρινική μορφή, που ψεκάζεται στο ένα ρουθούνι, και σε ενέσιμη μορφή. Η ρινική μορφή αποδείχθηκε εξίσου αποτελεσματική με την ένεση στη διόρθωση της υπογλυκαιμίας από ινσουλίνη, και στην πράξη την αντικαθιστά σταδιακά [7].

Εκείνοι που πρέπει να ξέρουν πώς χορηγείται η γλυκαγόνη είναι οι γύρω σου, όχι εσύ: η οικογένεια, οι συνάδελφοι, ο προπονητής σου, οι δάσκαλοί σου. Κατά κανόνα, οι άνθρωποι χωρίς ιατρική εκπαίδευση χορηγούν τη ρινική μορφή γρηγορότερα και με λιγότερα λάθη από την ένεση [8]. Δείξ' τους πού φυλάς το σετ και έλεγχε κατά διαστήματα την ημερομηνία λήξης.

Αν το επόμενο γεύμα σου απέχει πάνω από μία ώρα, φάε ένα σνακ με υδατάνθρακες βραδείας δράσης, ώστε να μην ξαναπέσει η γλυκόζη σου. Έπειτα σημείωσε τι έγινε: την ώρα, την τιμή, τι έφαγες και πόση ενεργή ινσουλίνη είχες [1].

Μην κάνεις ινσουλίνη για να «διορθώσεις» την άνοδο που ακολουθεί την αντιμετώπιση. Εκείνη τη στιγμή γίνονται οι περισσότερες περιττές διορθωτικές δόσεις. Αν τα επεισόδια επανέρχονται, αυτή ακριβώς η καταγραφή είναι που πρέπει να συζητήσεις με την ομάδα διαβήτη σου.

Η αντιμετώπιση είναι η ίδια μέρα και νύχτα: 15 g ταχέων υδατανθράκων και επανέλεγχος μετά από 15 λεπτά. Η διαφορά είναι ότι τη νύχτα πρέπει πρώτα να ξυπνήσεις. Εδώ οι συναγερμοί του αισθητήρα γίνονται εξαιρετικά πολύτιμοι [9].

Τα συστήματα που σταματούν αυτόματα τη χορήγηση ινσουλίνης όταν προβλέπουν πτώση προς υπογλυκαιμία μειώνουν σημαντικά τον αριθμό των νυχτερινών επεισοδίων [10]. Η λύση δεν είναι να τρως επιπλέον το βράδυ «για σιγουριά», αλλά να συζητήσεις τις δόσεις ινσουλίνης σου με την ομάδα διαβήτη σου.

Στο τιμόνι, σταμάτα το αυτοκίνητο, αντιμετώπισε την υπογλυκαιμία και περίμενε. Μην ξεκινάς με γλυκόζη κάτω από 90 mg/dL (5,0 mmol/L). Σε δεδομένα που καταγράφηκαν σε πραγματική κυκλοφορία, οι ασθενείς που ξεκινούσαν πάνω από αυτό το επίπεδο φαίνεται να είναι ασφαλείς [11].

Αν εμφανιστεί υπογλυκαιμία στη διάρκεια της άσκησης, πρέπει να σταματήσεις τη δραστηριότητα, να πάρεις ταχείς υδατάνθρακες και να συνεχίσεις μόνο αφού η γλυκόζη σου επανέλθει πλήρως στο εύρος-στόχο σου για την άσκηση. Έχε υπόψη ότι ο κίνδυνος νέου επεισοδίου παραμένει υψηλός για αρκετές ώρες μετά την προπόνηση, όχι μόνο στη διάρκειά της [12].