Jak pompa naśladuje naturalne wydzielanie insuliny

Zdrowa trzustka zawiera komórki beta, które w każdej chwili mierzą stężenie glukozy we krwi i uwalniają dokładnie tyle insuliny, ile trzeba [1]. Uwalnianie odbywa się wprost do krwi i przybiera dwie główne postaci. Niewielka, względnie stała ilość (z pewnymi powolnymi wahaniami) uwalniana jest przez cały czas. Poza tym, gdy jesz, większa ilość zostaje wydzielona nagle i szybko uwolniona. System ten działa jak automatyczna pętla.

Gdy glikemia rośnie, komórki beta to wyczuwają i wydzielają więcej insuliny, a gdy glikemia spada, natychmiast zmniejszają jej ilość. Insulina trafia do żyły wrotnej, która prowadzi najpierw do wątroby, a dopiero potem do reszty organizmu [2]. Wątroba to główny narząd regulujący ilość glukozy obecnej we krwi w danej chwili. Tylko połowa insuliny docierającej do wątroby przechodzi dalej, reszta zostaje zużyta na miejscu [3]. Dzięki temu glikemia pozostaje dość stabilna, bez żadnego wysiłku z Twojej strony.

W cukrzycy typu 1 układ odpornościowy usuwa komórki beta, a organizm traci przez to zdolność wytwarzania insuliny i regulowania własnej glikemii. Pompa insulinowa stara się przejąć tę rolę i odtworzyć naturalny wzorzec, dzięki podstawowemu przepływowi insuliny i dodatkowym dawkom do posiłków [4].

Im bardziej podawanie insuliny przypomina naturalne wydzielanie, tym bliżej prawidłowych wartości pozostaje glikemia. Wzorzec ten zmniejsza ryzyko dużych wzrostów po posiłkach i spadków między posiłkami, dając lepsze wyrównanie i większe bezpieczeństwo w życiu.

Przepływy bazowe odpowiadają wydzielaniu podstawowemu, czyli tej niewielkiej i ciągłej ilości insuliny, którą trzustka uwalnia między posiłkami i w nocy. Pompa odtwarza to wydzielanie, podając równomiernie bardzo małe ilości insuliny szybko działającej [5].

Zapotrzebowanie podstawowe nie jest takie samo przez całą dobę, bo nad ranem organizm domaga się więcej insuliny, a w innych porach mniej. Możesz zaprogramować różne przepływy bazowe godzina po godzinie, tak by podawanie insuliny możliwie najlepiej podążało za naturalnym rytmem organizmu [6].

Bolus posiłkowy odpowiada szybkiemu uwolnieniu insuliny, które zdrowa trzustka wytwarza, gdy jesz [1]. Ta dodatkowa ilość pokrywa glukozę wchodzącą do krwi z jedzenia, w postaci węglowodanów [7].

Gdy korzystasz z pompy insulinowej, to Ty prosisz ją o podanie tego bolusa przed każdym posiłkiem. Urządzenie uwalnia następnie dawkę insuliny, którą najczęściej ustalasz sam (czasem z pomocą pompy) [4]. W ten sposób insulina podana przy posiłku dokłada się do insuliny podstawowej, dokładnie tak jak dzieje się naturalnie.

Pompa bardzo zbliża się do naturalnego wydzielania, ale nie potrafi go skopiować idealnie. Insulina z pompy uwalniana jest podskórnie, a nie wprost w stronę wątroby, jak dociera insulina wytwarzana przez trzustkę [2]. Dlatego insulina uwalniana przez pompę potrzebuje czasu, żeby się wchłonąć i zacząć działać [8].

Komórki beta odpowiadają w ciągu kilku sekund i z dużą dokładnością, inaczej niż insulina z pompy, która zaczyna działać powoli, dopiero po kilku minutach. Nawet systemy automatyczne, które same regulują podawanie insuliny, zachowują to opóźnienie [9]. Pompa pozostaje dobrym naśladownictwem natury, ale wyraźnie nie identycznym.

Nawet gdy nie jesz, wątroba stale uwalnia glukozę do krwi, żeby odżywić mózg i pozostałe narządy. Insulina podstawowa trzyma to uwalnianie w ryzach i utrzymuje w ten sposób stabilną glikemię między posiłkami i w nocy [10]. Bez tej stale uwalnianej insuliny podstawowej glikemia rosłaby stopniowo, nawet gdybyś nic nie jadł (wątroba ma duży zapas glukozy).

Poza tym organizm zacząłby spalać tłuszcz, a w końcu tworzyć ciała ketonowe, które mogą stać się groźne [11]. Dlatego przepływy bazowe muszą działać stale, a nie tylko czasowo. Gdy przepływu bazowego brakuje dłużej, objawy nie ograniczają się do wysokiej glikemii. Jeśli pojawią się wymioty, duszność albo senność, jedź od razu na oddział ratunkowy.

Gdy jesz, węglowodany są trawione i zamieniane w glukozę, która szybko wchodzi do krwi i pcha glikemię w górę. Żeby poradzić sobie z tym wzrostem, organizm potrzebuje większej ilości insuliny, w bardzo krótkim czasie [12].

Ta dodatkowa insulina przenosi glukozę z krwi do mięśni, do tkanki tłuszczowej i do wątroby oraz czasowo zatrzymuje uwalnianie glukozy z wątroby [12]. Im więcej węglowodanów zawiera posiłek, tym większa musi być dawka insuliny posiłkowej [7].

Insulina szybko działająca w pompie potrzebuje chwili, żeby zacząć działać. Dlatego dobrze jest podać bolus kilka minut przed posiłkiem. Jego działanie nakłada się wtedy na wzrost glikemii wywołany jedzeniem [13].

Dawkę posiłkową oblicza się z ilości węglowodanów, a pompa może uwolnić insulinę od razu albo w sposób przedłużony, przez dłuższy czas [7]. Bolus przedłużony pasuje do posiłków bogatych w tłuszcz i białko, które mogą podnieść glikemię później [14]. W ten sposób moment i kształt bolusa pomagają insulinie możliwie najlepiej podążać za krzywą Twojej glikemii.