Pompy insulinowe bez drenu, typu naklejanego

Pompa bez drenu zewnętrznego, typu naklejanego, to małe urządzenie noszone przyklejone wprost do skóry, które podaje insulinę podskórnie [1]. Pompa bez drenu zewnętrznego mieści zbiornik insuliny, mechanizm pompujący i krótką kaniulę (wchodzącą pod skórę) w jednym miejscu, w pojedynczej zwartej obudowie [2]. Ponieważ nie ma drenu zewnętrznego, insulina pokonuje bardzo krótką drogę, z pompy wprost do tkanki podskórnej.

Wszystkie elementy znajdują się na skórze, więc nie nosisz osobnego urządzenia w kieszeni ani przypiętego do ubrania. Pompę obsługujesz wyłącznie zdalnie, małym pilotem albo aplikacją w telefonie [3]. To główna alternatywa dla pompy z drenem, często nazywana „podem”, jak pokazuje rysunek poniżej [4].

Pompa naklejana ma od spodu warstwę kleju, jak mocny plaster medyczny. Trzeba dobrze oczyścić i osuszyć skórę, a potem zdjąć folię ochronną. Dociśnij pompę do skóry, tak by przylegała jak najszczelniej [5]. Większość pomp naklejanych zakłada potem kaniulę automatycznie, w ramach uruchamiania [2]. Po naciśnięciu przycisku cienka igła umieszcza kaniulę (mały miękki wężyk) pod skórą, a następnie się wycofuje, zostawiając na miejscu samą kaniulę.

Klej zaprojektowano tak, by trzymał przez cały okres noszenia i był odporny na pot oraz wodę. Jeśli skóra jest bardzo tłusta albo mocno się pocisz, chusteczki przygotowujące skórę albo dodatkowa taśma mocująca pomogą lepiej umocować pompę [5]. Za każdym razem, gdy pompa naklejana kończy pracę, wymienia się ją na nową, którą zawsze trzeba nakleić na czystą okolicę skóry [6].

Pompę bez drenu obsługujesz bezprzewodowo, z osobnego urządzenia, takiego jak mały pilot albo aplikacja w telefonie [2]. Stamtąd ustawiasz insulinę bazową, podajesz dawki posiłkowe i korekcyjne oraz sprawdzasz, co robi pompa naklejana [3]. Pompa i pilot porozumiewają się przez łącze bezprzewodowe (typu Bluetooth LE), na krótkim dystansie. Łączność jest zabezpieczona, tak by inna osoba ani inne urządzenie nie mogły ingerować bez uprawnień [7].

W praktyce sterowanie znajduje się na ekranie, którego już umiesz używać, a nie na samej pompie. Pilot albo telefon trzeba trzymać w niewielkiej odległości od pompy (na przykład w ręce), żeby pozostawały połączone. Jeśli pilotowi wyczerpie się bateria albo znajdzie się za daleko, pompa naklejana dalej podaje insulinę bazową dokładnie tak, jak ją zaprogramowano [2]. Taka sytuacja jest bardzo mało prawdopodobna, bo zasięg wynosi kilka metrów, a pilot trzymany w ręce jest znacznie bliżej pompy [7]. Nabiera znaczenia tylko dla rodzica, który zdalnie obsługuje pompę dziecka.

Pompę naklejaną można umieścić tam, gdzie tkanka podskórna ma warstwę tłuszczu odpowiednią dla kaniuli pompy. Miejsce musi też pozwalać, by pompa leżała wygodnie i bezpiecznie. Zwykłe okolice to:

• brzuch;
• tylna albo zewnętrzna część ramienia;
• uda;
• okolica lędźwiowa;
• górna część pośladków [8].

Praktyczne zasady przy wyborze miejsca:

• trzymaj się z dala od pasa spodni, paska i twardszych szwów, które ocierają okolicę;
• unikaj blizn i pępka;
• unikaj miejsc, na których się opierasz albo kładziesz [5].

Za każdym razem, gdy wymieniasz pompę, trzeba też zmienić miejsce jej umieszczenia. Dzięki temu skóra pod klejem i miejsce po kaniuli mają czas się zregenerować [9].

Pompa naklejana mieści zwykle do około 200 jednostek insuliny [2] [3]. Ilość ta jest na ogół mniejsza niż pojemność zbiornika pompy z drenem, bo wszystkie elementy muszą zmieścić się w jednej małej obudowie noszonej na skórze [1].

Mniejszy zbiornik pompy bez drenu zewnętrznego wystarcza jednak większości pacjentów na cały okres noszenia. Jeśli jednak zużywasz dużo insuliny dziennie, czas używania pompy naklejanej może być ograniczony [1].

Pompę bez drenu nosi się zwykle przez trzy dni. Masz potem dodatkowe okno, do ośmiu godzin, na wymianę na nową [2]. Okres ten odpowiada temu, w którym i tak trzeba by było zmienić miejsce kaniuli przy pompie z drenem [4] [10].

Pompa naklejana uprzedza, gdy zbliża się koniec okresu noszenia. Zatrzymuje się potem po osiągnięciu granicy noszenia (razem z okresem tolerancji) albo gdy skończy się insulina [2]. Dopóki planujesz wymianę pompy na odpowiedni moment, nie tuż przed snem ani przed długą podróżą, sprawy pozostają proste i bezpieczne [5].

Tak, część noszona na skórze jest jednorazowa. Po zakończeniu okresu noszenia trzeba zdjąć pompę i ją wyrzucić, a potem założyć nową [2]. Pilot albo telefon, którym programujesz pompę, są używane wielokrotnie i zostają przy Tobie.

Niektóre modele pomp naklejanych dzielą to inaczej: mają wielorazową część pompującą i jednorazową podstawę, która zawiera klej oraz plastikową ramkę trzymającą część wielorazową [3]. Element stykający się ze skórą wymienia się zawsze regularnie, zwykle co trzy dni [11].

Tak, choć pompa naklejana nie ma drenu zewnętrznego, ma bardzo krótką kaniulę (miękki wężyk). Kaniula biegnie wprost z pompy w skórę, ukryta pod klejem [2]. Z zewnątrz widzisz tylko pompę naklejaną, leżącą na ciele.

To główna różnica wobec pompy z drenem, w której widoczny dren łączy urządzenie w kieszeni z miejscem założenia kaniuli [1]. W pompie naklejanej pompa i miejsce wkłucia znajdują się w tym samym punkcie. Nie ma drenu, który mógłby zwisać, zaczepiać albo wymagać ukrycia.

Gdy pompa naklejana odklei się od skóry, kaniula wychodzi razem z nią. W tej chwili przekazywanie insuliny z pompy do przestrzeni podskórnej ustaje [12]. Odklejonej pompy naklejanej zwykle nie da się bezpiecznie przykleić z powrotem, więc trzeba będzie wymienić ją na nową, umieszczoną w innym miejscu [6]. Jeśli pompa się odkleiła, część insuliny podanej w ostatnich godzinach mogła wyciec na skórę z częściowo wysuniętej kaniuli, zamiast trafić do przestrzeni podskórnej.

Uważnie sprawdzaj glikemię w okresie po odklejeniu pompy, bo wartości potrafią czasem rosnąć bardzo szybko i mogą pojawić się ciała ketonowe [13]. Mierz ketony we krwi zawsze wtedy, gdy po takim zdarzeniu glukoza rośnie. Między 1,5 a 2,9 mmol/l skontaktuj się natychmiast z zespołem leczącym. Od 3,0 mmol/l, a także jeśli pojawią się wymioty, duszność albo senność, jedź od razu na oddział ratunkowy. Żeby zapobiec przypadkowemu odklejeniu pompy naklejanej, dobrze dociśnij brzegi po założeniu. Dodaj taśmę mocującą, jeśli zauważysz, że róg kleju zaczyna odstawać [5].

Główną zaletą jest brak drenu. Nic nie zwisa, nic nie zaczepia o klamki ani o ubranie, a urządzenie jest dyskretniejsze pod ubraniem [1]. Wszystko mieści się w jednej małej obudowie noszonej na skórze, odpornej na wodę, co bardzo dobrze pasuje do aktywnego życia z dużą ilością sportu. Poza tym z pompą bez drenu zewnętrznego łatwiej się śpi [14].

Zakładanie na skórę jest proste. Najpierw przyklejasz pompę do skóry, a kaniula często wchodzi po naciśnięciu przycisku na pilocie [2]. Na koniec okazuje się, że wszystkim możesz sterować z ekranu, którego używasz bardzo łatwo. Pompę naklejaną łatwiej nosić i łatwiej ukryć. Nie ma osobnego urządzenia do przypięcia do ubrania ani drenu do schowania [15].

Niezależnie od rodzaju pompy najlepsze wyniki pojawiają się wtedy, gdy pompa pracuje razem z sensorem glukozy, w systemie automatycznym [16].

Główne wady wynikają z budowy typu wszystko w jednym. W odróżnieniu od pompy z drenem zewnętrznym, którą można odłączyć przy kaniuli, pompy naklejanej nie da się zdjąć na chwilę i pozostaje ona na skórze aż do wymiany. Zbiornik jest mniejszy, więc może nie wystarczyć przy bardzo dużym dobowym zapotrzebowaniu na insulinę [1] [3]. Poza tym za każdym razem wymieniasz całą pompę, a nie tylko małą część, co może oznaczać więcej odpadów i wyższy koszt w dłuższym czasie [11]. Pompa tworzy na skórze niewielkie wybrzuszenie, wyraźnie grubsze niż kaniula pompy z drenem zewnętrznym. O to wybrzuszenie można uderzyć albo zaczepić o drzwi, jeśli się nie uważa.

Klej pozostaje w tym samym miejscu przez cały okres noszenia, więc może podrażnić skórę albo odkleić się na basenie [6] [17]. Jeśli zawiedzie klej albo sam pod, tracisz całe urządzenie, a nie jeden element zestawu infuzyjnego, jak w wersji z drenem zewnętrznym [1]. Poza tym zawsze trzeba mieć pod ręką pilota albo telefon, żeby móc podać insulinę posiłkową lub korekcyjną [15].