Αντλίες ινσουλίνης χωρίς σωληνάκι, τύπου επιθέματος

Μια αντλία χωρίς εξωτερικό σωληνάκι, τύπου επιθέματος, είναι μια μικρή συσκευή που τη φοράς κολλημένη απευθείας στο δέρμα και που χορηγεί την ινσουλίνη σου υποδορίως [1]. Μια αντλία χωρίς εξωτερικό σωληνάκι έχει τη δεξαμενή ινσουλίνης, τον μηχανισμό της αντλίας και μια κοντή κάνουλα (μπαίνει κάτω από το δέρμα) όλα σε ένα σημείο, σε ένα μόνο συμπαγές περίβλημα [2]. Επειδή δεν υπάρχει εξωτερικό σωληνάκι, η ινσουλίνη διανύει πολύ σύντομη διαδρομή, από την αντλία κατευθείαν στον υποδόριο ιστό.

Όλα τα εξαρτήματα βρίσκονται πάνω στο δέρμα, οπότε δεν κουβαλάς ξεχωριστή συσκευή στην τσέπη ή κλιπαρισμένη στα ρούχα σου. Χειρίζεσαι την αντλία μόνο από απόσταση, με ένα μικρό χειριστήριο ή με εφαρμογή στο κινητό [3]. Είναι η βασική εναλλακτική στην αντλία με σωληνάκι και συχνά αποκαλείται «pod», όπως δείχνει η παρακάτω εικόνα [4].

Η αντλία-επίθεμα έχει στην κάτω πλευρά της ένα κολλητικό στρώμα, σαν δυνατό ιατρικό τσιρότο. Θα χρειαστεί να καθαρίσεις και να στεγνώσεις καλά το δέρμα και μετά να αφαιρέσεις το προστατευτικό φιλμ. Πίεσε την αντλία-επίθεμα πάνω στο δέρμα, ώστε να πιάσει όσο πιο γερά γίνεται [5]. Οι περισσότερες αντλίες-επιθέματα τοποθετούν στη συνέχεια την κάνουλα αυτόματα, ως μέρος της διαδικασίας ενεργοποίησης [2]. Με το πάτημα ενός κουμπιού, μια λεπτή βελόνα τοποθετεί την κάνουλα (ένα μικρό μαλακό σωληνάκι) κάτω από το δέρμα και μετά αποσύρεται, αφήνοντας στη θέση της μόνο την κάνουλα.

Το κολλητικό είναι σχεδιασμένο να κρατά για όλη την περίοδο χρήσης, αντέχοντας στον ιδρώτα και το νερό. Αν το δέρμα σου είναι πολύ λιπαρό ή ιδρώνεις πολύ, τα μαντηλάκια προετοιμασίας του δέρματος ή μια επιπλέον ταινία στερέωσης μπορούν να σε βοηθήσουν να στερεώσεις καλύτερα την αντλία [5]. Κάθε φορά που μια αντλία-επίθεμα φτάνει στο τέλος της, αντικαθίσταται με μια νέα, που πρέπει πάντα να τοποθετείται σε καθαρή περιοχή του δέρματος [6].

Ελέγχεις μια αντλία χωρίς σωληνάκι ασύρματα, από ξεχωριστή συσκευή, όπως ένα μικρό χειριστήριο ή μια εφαρμογή στο κινητό σου [2]. Από εκεί ρυθμίζεις τη βασική ινσουλίνη, δίνεις τις δόσεις γεύματος και διόρθωσης και ελέγχεις τι κάνει η αντλία-επίθεμα [3]. Η αντλία και το χειριστήριο επικοινωνούν μέσω ασύρματης σύνδεσης (τύπου Bluetooth LE), σε μικρή απόσταση. Η επικοινωνία είναι ασφαλισμένη, ώστε να μην μπορεί άλλο άτομο ή συσκευή να παρέμβει χωρίς εξουσιοδότηση [7].

Στην πράξη, τα χειριστήρια βρίσκονται σε μια οθόνη που ήδη ξέρεις να χρησιμοποιείς, όχι πάνω στην ίδια την αντλία. Πρέπει να κρατάς το χειριστήριο ή το κινητό σε μικρή απόσταση από την αντλία (στο χέρι σου, για παράδειγμα), ώστε να μένουν συνδεδεμένα. Αν το χειριστήριο μείνει από μπαταρία ή βρίσκεται πολύ μακριά, η αντλία-επίθεμα συνεχίζει να χορηγεί τη βασική ινσουλίνη ακριβώς όπως είχε προγραμματιστεί [2]. Αυτή η κατάσταση είναι πολύ απίθανη, γιατί η εμβέλεια είναι λίγα μέτρα, και ένα χειριστήριο που κρατάς στο χέρι σου βρίσκεται πολύ πιο κοντά στην αντλία από αυτό [7]. Γίνεται σημαντική μόνο για έναν γονέα που ελέγχει από απόσταση την αντλία ενός παιδιού.

Μια αντλία-επίθεμα μπορεί να τοποθετηθεί εκεί όπου ο υποδόριος ιστός έχει στρώμα λίπους κατάλληλο για την κάνουλα της αντλίας. Η θέση πρέπει επίσης να επιτρέπει στην αντλία να κάθεται άνετα και με ασφάλεια. Οι συνηθισμένες περιοχές είναι:

• η κοιλιά·
• το πίσω ή το εξωτερικό μέρος του βραχίονα·
• οι μηροί·
• η μέση·
• το πάνω μέρος των γλουτών [8].

Ως πρακτικοί κανόνες, όταν διαλέγεις τη θέση:

• μείνε μακριά από τη μέση του παντελονιού, τη ζώνη και τις πιο σκληρές ραφές, που τρίβουν την περιοχή·
• απόφυγε τις ουλές και τον ομφαλό·
• απόφυγε τα σημεία στα οποία στηρίζεσαι ή ξαπλώνεις κατά καιρούς [5].

Κάθε φορά που αλλάζεις την αντλία πρέπει να αλλάζεις και το σημείο όπου την τοποθετείς. Έτσι το δέρμα κάτω από το κολλητικό και η θέση της κάνουλας έχουν χρόνο να αναρρώσουν [9].

Μια αντλία-επίθεμα μπορεί συνήθως να αποθηκεύσει έως περίπου 200 μονάδες ινσουλίνης [2] [3]. Αυτή η ποσότητα είναι γενικά μικρότερη από όση χωράει η δεξαμενή μιας αντλίας με σωληνάκι, γιατί όλα τα εξαρτήματα πρέπει να χωρέσουν σε ένα μόνο μικρό περίβλημα, που φοριέται πάνω στο δέρμα [1].

Η μικρότερη δεξαμενή της αντλίας χωρίς εξωτερικό σωληνάκι είναι παρ' όλα αυτά αρκετή για τους περισσότερους ασθενείς στη διάρκεια χρήσης της αντλίας. Αν όμως χρησιμοποιείς πολλή ινσουλίνη κάθε μέρα, μπορεί να περιορίζεσαι στο πόσο μπορείς να χρησιμοποιήσεις μια αντλία-επίθεμα [1].

Συνήθως φοράς μια αντλία χωρίς σωληνάκι για τρεις ημέρες. Έχεις μετά ένα επιπλέον περιθώριο έως οκτώ ωρών για να την αντικαταστήσεις με μια νέα [2]. Αυτό το διάστημα ταιριάζει με εκείνο στο οποίο θα έπρεπε έτσι κι αλλιώς να αλλάξει η θέση της κάνουλας σε μια αντλία με σωληνάκι [4] [10].

Η αντλία-επίθεμα σε προειδοποιεί όταν πλησιάζει το τέλος της περιόδου χρήσης της. Σταματά τότε όταν φτάσει στο όριο χρήσης (μαζί με το περιθώριο) ή όταν τελειώσει η ινσουλίνη [2]. Εφόσον προγραμματίζεις την αλλαγή της αντλίας σε κατάλληλη στιγμή, όχι πολύ κοντά στην ώρα του ύπνου ή σε ένα μεγάλο ταξίδι, τα πράγματα παραμένουν απλά και ασφαλή [5].

Ναι, το μέρος που φοράς πάνω στο δέρμα είναι μίας χρήσης. Όταν τελειώνει η περίοδος χρήσης, πρέπει να βγάλεις την αντλία και να την πετάξεις και μετά να τοποθετήσεις μια νέα [2]. Το χειριστήριο ή το κινητό με το οποίο προγραμματίζεις την αντλία επαναχρησιμοποιούνται και μένουν μαζί σου.

Ορισμένα μοντέλα αντλίας-επιθέματος χωρίζουν τα πράγματα διαφορετικά, με ένα επαναχρησιμοποιούμενο τμήμα αντλίας και μια βάση μίας χρήσης που περιέχει το κολλητικό και ένα πλαστικό πλαίσιο που συγκρατεί την επαναχρησιμοποιούμενη αντλία [3]. Το κομμάτι που ακουμπά στο δέρμα αντικαθίσταται πάντα τακτικά, γενικά κάθε τρεις ημέρες [11].

Ναι, αν και μια αντλία-επίθεμα δεν έχει εξωτερικό σωληνάκι, έχει μια πολύ κοντή κάνουλα (ένα μαλακό σωληνάκι). Η κάνουλα περνά κατευθείαν από την αντλία μέσα στο δέρμα, κρυμμένη κάτω από το κολλητικό [2]. Από έξω βλέπεις μόνο την αντλία-επίθεμα, να κάθεται πάνω στο σώμα σου.

Αυτή είναι η βασική διαφορά σε σχέση με μια αντλία με σωληνάκι, όπου ένα ορατό σωληνάκι συνδέει τη συσκευή στην τσέπη σου με το σημείο όπου έχει τοποθετηθεί η κάνουλα [1]. Σε μια αντλία-επίθεμα, η αντλία και το σημείο τοποθέτησης βρίσκονται στο ίδιο σημείο. Δεν υπάρχει σωληνάκι να κρέμεται, να σκαλώνει ή να κρύβεται.

Αν η αντλία-επίθεμα ξεκολλήσει από το δέρμα, βγαίνει μαζί της και η κάνουλα. Εκείνη τη στιγμή σταματά η μεταφορά ινσουλίνης από την αντλία στον υποδόριο χώρο [12]. Μια αντλία-επίθεμα που ξεκόλλησε συνήθως δεν μπορεί να ξανακολληθεί με ασφάλεια, οπότε θα πρέπει να την αντικαταστήσεις με μια νέα, τοποθετημένη αλλού [6]. Αν η αντλία ξεκόλλησε, μέρος της ινσουλίνης που χορηγήθηκε τις τελευταίες ώρες μπορεί να διέρρευσε στο δέρμα από μια εν μέρει μετατοπισμένη κάνουλα, αντί να φτάσει στον υποδόριο χώρο.

Έλεγχε προσεκτικά τη γλυκόζη αίματος στο διάστημα μετά το ξεκόλλημα της αντλίας, γιατί οι τιμές μπορούν μερικές φορές να ανέβουν πολύ γρήγορα και να εμφανιστούν κετονοσώματα [13]. Μέτρα κετόνες στο αίμα κάθε φορά που η γλυκόζη σου ανεβαίνει μετά από ένα τέτοιο επεισόδιο. Ανάμεσα σε 1,5 και 2,9 mmol/L, επικοινώνησε αμέσως με την ιατρική σου ομάδα. Στα 3,0 mmol/L ή πάνω, ή αν εμφανιστούν εμετοί, δυσκολία στην αναπνοή ή υπνηλία, πήγαινε αμέσως στα επείγοντα. Για να αποτρέψεις το τυχαίο ξεκόλλημα της αντλίας-επιθέματος, πίεσε καλά τις άκρες μετά την τοποθέτηση. Πρόσθεσε μια ταινία στερέωσης αν παρατηρήσεις ότι μια γωνία του κολλητικού αρχίζει να σηκώνεται [5].

Το βασικό πλεονέκτημα είναι η απουσία σωληνακιού. Τίποτα δεν κρέμεται, τίποτα δεν σκαλώνει σε πόμολα ή σε ρούχα, και η συσκευή είναι πιο διακριτική κάτω από τα ρούχα [1]. Όλα βρίσκονται σε ένα μόνο μικρό περίβλημα, που φοριέται πάνω στο δέρμα, ανθεκτικό στο νερό, κάτι που ταιριάζει πολύ καλά σε μια δραστήρια ζωή με πολλή άθληση. Επιπλέον, κοιμάσαι πιο εύκολα με μια αντλία χωρίς εξωτερικό σωληνάκι [14].

Η τοποθέτηση στο δέρμα είναι απλή. Πρώτα κολλάς την αντλία στο δέρμα, και η κάνουλα μπαίνει συχνά με το πάτημα ενός κουμπιού στο χειριστήριο [2]. Στο τέλος διαπιστώνεις ότι μπορείς να ελέγχεις τα πάντα από μια οθόνη που χρησιμοποιείς πολύ εύκολα. Μια αντλία-επίθεμα φοριέται πιο εύκολα και κρύβεται πιο εύκολα. Δεν έχει ξεχωριστή συσκευή για να κλιπάρεις στα ρούχα σου ούτε σωληνάκι να τακτοποιήσεις μακριά από τα βλέμματα [15].

Όποιος κι αν είναι ο τύπος της αντλίας, τα καλύτερα αποτελέσματα εμφανίζονται όταν η αντλία λειτουργεί μαζί με τον αισθητήρα γλυκόζης, σε αυτοματοποιημένο σύστημα [16].

Τα βασικά μειονεκτήματα προέρχονται από την κατασκευή «όλα σε ένα». Σε αντίθεση με μια αντλία με εξωτερικό σωληνάκι, που μπορείς να αποσυνδέσεις στην κάνουλα, μια αντλία-επίθεμα δεν μπορεί να βγει προσωρινά και μένει στο δέρμα μέχρι να αντικατασταθεί. Η δεξαμενή είναι μικρότερη, οπότε μπορεί να μην είναι κατάλληλη για πολύ μεγάλες ημερήσιες ανάγκες σε ινσουλίνη [1] [3]. Επιπλέον, αντικαθιστάς κάθε φορά ολόκληρη την αντλία, όχι μόνο ένα μικρό μέρος, κάτι που μπορεί να σημαίνει περισσότερα απορρίμματα και υψηλότερο κόστος μακροπρόθεσμα [11]. Η αντλία σχηματίζει ένα μικρό εξόγκωμα στο δέρμα, αισθητά πιο χοντρό από την κάνουλα μιας αντλίας με εξωτερικό σωληνάκι. Αυτό το εξόγκωμα μπορεί να χτυπήσει κάπου ή να σκαλώσει σε μια πόρτα αν δεν προσέχεις.

Το κολλητικό μένει στο ίδιο σημείο για όλη την περίοδο χρήσης, οπότε μπορεί να ερεθίσει το δέρμα ή να ξεκολλήσει στην πισίνα [6] [17]. Αν αστοχήσει το κολλητικό ή το ίδιο το pod, χάνεις ολόκληρη τη μονάδα, όχι μόνο ένα εξάρτημα του σετ έγχυσης όπως στην εκδοχή με εξωτερικό σωληνάκι [1]. Επιπλέον, πρέπει πάντα να έχεις το χειριστήριο ή το κινητό κοντά σου για να μπορείς να δίνεις τις δόσεις ινσουλίνης γεύματος ή διόρθωσης [15].