Οι περιορισμοί της θεραπείας με αντλία ινσουλίνης

Η αντλία φέρνει πολλά πλεονεκτήματα, έχει όμως και μερικά όρια που αξίζει να γνωρίζεις. Χρησιμοποιεί έναν μόνο τύπο ινσουλίνης, ταχείας δράσης, και χορηγεί την ινσουλίνη σου μέσω λεπτής κάνουλας τοποθετημένης κάτω από το δέρμα [1]. Ως συσκευή, μπορεί να παρουσιάσει τεχνικά προβλήματα ανά πάσα στιγμή και χρειάζεται συντήρηση. Επιπλέον, η αντλία φοριέται σχεδόν συνέχεια.

Το δεύτερο όριο προέρχεται από σένα, όχι από τη συσκευή. Η αντλία απαιτεί να μάθεις πώς λειτουργεί και να αντιδράς γρήγορα όταν εμφανίζεται ένας συναγερμός ή ένα πρόβλημα [2]. Τα κόστη μπορεί να είναι υψηλότερα, και κάποιοι δεν νιώθουν άνετα να φορούν μια συσκευή προσαρτημένη στο σώμα τους. Αυτά τα όρια δεν σημαίνουν ότι η αντλία είναι κακή επιλογή, αλλά ότι πρέπει να χρησιμοποιείται προσεκτικά και με καλή εκπαίδευση, όπως δείχνει η παρακάτω εικόνα.

Μια σύγχρονη αντλία είναι φτιαγμένη να σε προειδοποιεί όταν κάτι δεν λειτουργεί σωστά. Αν εμφανιστεί βλάβη, η συσκευή συνήθως δίνει ηχητικό συναγερμό ή δονείται και εμφανίζει μήνυμα, ώστε να ξέρεις ότι η χορήγηση ινσουλίνης έχει σταματήσει [3]. Έτσι έχεις χρόνο να δράσεις πριν ανέβει πολύ η γλυκόζη αίματος.

Αν η αντλία δεν μπορεί πια να χρησιμοποιηθεί, το εφεδρικό σχέδιο είναι να κάνεις ινσουλίνη με την πένα ένεσης μέχρι να λύσεις το πρόβλημα. Η σύριγγα παραμένει επιλογή, αν και σήμερα χρησιμοποιείται λιγότερο συχνά. Γι' αυτό είναι σημαντικό να έχεις πάντα κοντά σου εφεδρική ινσουλίνη και υλικά ένεσης [4]. Η ιατρική ομάδα θα σου εξηγήσει ποιες δόσεις να χρησιμοποιήσεις σε αυτή την κατάσταση.

Η χορήγηση ινσουλίνης μπορεί να σταματήσει για αρκετούς πρακτικούς λόγους. Πιο συχνά, το σετ έγχυσης μπορεί να φράξει ή να τσακίσει, και η κάνουλα μπορεί να μετακινηθεί από τη θέση της [5]. Η δεξαμενή μπορεί να αδειάσει, η μπαταρία μπορεί να τελειώσει, και μερικές φορές εμφανίζεται ένα τεχνικό πρόβλημα της συσκευής [6].

Άλλες φορές η ινσουλίνη δεν απορροφάται σωστά, γιατί η κάνουλα τοποθετήθηκε σε περιοχή με παχυμένο υποδόριο ιστό [7]. Οποιαδήποτε από αυτές τις καταστάσεις μπορεί να σταματήσει τη χορήγηση ινσουλίνης, μερικές φορές για ώρες ολόκληρες και χωρίς να το αντιληφθείς [8]. Τα καλά νέα είναι ότι οι περισσότερες αντλίες ανιχνεύουν τις αποφράξεις και σε προειδοποιούν με συναγερμό [6].

Ναι, τα κετονοσώματα, όξινες ουσίες που παράγονται όταν ο οργανισμός καίει λίπος απουσία ινσουλίνης, μπορούν να εμφανιστούν πιο γρήγορα με τη θεραπεία με αντλία παρά με τις ενέσεις. Ο λόγος είναι ότι η αντλία χρησιμοποιεί μόνο ινσουλίνη ταχείας δράσης και δεν δημιουργεί υποδόρια αποθήκη ινσουλίνης μακράς δράσης. Αν η χορήγηση σταματήσει, το σώμα μένει χωρίς ινσουλίνη μέσα σε πολύ σύντομο χρόνο [9].

Χωρίς ινσουλίνη, κάποια στιγμή το σώμα αρχίζει να παράγει κετονοσώματα, και αυτά μπορούν να συσσωρευτούν μέσα σε λίγες μόνο ώρες [10]. Όταν συσσωρεύονται σε μεγάλες ποσότητες, αναπτύσσεται διαβητική κετοξέωση, ένα ιατρικό επείγον που πρέπει να αντιμετωπιστεί στο νοσοκομείο.

Γι' αυτό, αν η γλυκόζη αίματος είναι υψηλή και δεν κατεβαίνει, είναι καλό να ελέγξεις το σετ έγχυσης και να μετρήσεις τις κετόνες σου με ταινίες κετονών ούρων ή με μετρητή κετονών αίματος. Στη συνέχεια κάνε ινσουλίνη με την πένα ένεσης. Αν ληφθούν έγκαιρα, αυτά τα μέτρα μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο, αν και δεν τον εξαλείφουν εντελώς. Αν οι κετόνες αίματος είναι ανάμεσα σε 1,5 και 2,9 mmol/L, επικοινώνησε αμέσως με την ιατρική ομάδα. Στα 3,0 mmol/L ή πάνω, ή αν εμφανιστούν εμετοί, δυσκολία στην αναπνοή ή υπνηλία, πήγαινε αμέσως στα επείγοντα.

Τις περισσότερες φορές, ναι. Η αντλία χορηγεί συνεχώς μικρές ποσότητες βασικής ινσουλίνης, που το σώμα χρειάζεται όλη την ώρα, μέρα και νύχτα. Αν την βγάλεις για πολλή ώρα, αυτή η χορήγηση σταματά και η γλυκόζη αίματος μπορεί να ανέβει [11].

Μπορείς να την αποσυνδέσεις για σύντομα διαστήματα, για παράδειγμα στο ντους, στο κολύμπι ή σε ένα άθλημα επαφής [12]. Αυτό που μετράει είναι η παύση να μην ξεπερνά τη μία ώρα και να δίνεις στον εαυτό σου την ινσουλίνη που λείπει αν τελικά κρατήσει περισσότερο, σύμφωνα με το πρωτόκολλο που έχεις συμφωνήσει με την ιατρική σου ομάδα. Έτσι απολαμβάνεις ευελιξία χωρίς να ανεβαίνει πολύ η γλυκόζη αίματός σου.

Η αντλία δεν λειτουργεί πραγματικά μόνη της. Χρειάζεται την καθημερινή σου συμμετοχή. Πρέπει να μετράς υδατάνθρακες, να ζητάς τις δόσεις στα γεύματα, να παρακολουθείς τη γλυκόζη αίματος ή τις τιμές του αισθητήρα και να αποκρίνεσαι στους συναγερμούς [13].

Κάθε λίγες ημέρες πρέπει να αλλάζεις το σετ έγχυσης. Ενδιάμεσα, είναι καλό να ελέγχεις τη στάθμη της ινσουλίνης στη δεξαμενή και την κατάσταση της μπαταρίας [7]. Αυτή η επιπλέον προσοχή σε σύγκριση με τις ενέσεις μπορεί να φαίνεται υπερβολική στην αρχή, γίνεται όμως απλή ρουτίνα μόλις το συνηθίσεις. Σε αντάλλαγμα, κερδίζεις πιο λεπτό έλεγχο της γλυκόζης αίματος [14].

Ναι, το δέρμα στην περιοχή όπου φοράς την κάνουλα και το κολλητικό επίθεμα μπορεί μερικές φορές να κοκκινίσει, να ερεθιστεί ή να πονά [15]. Το κολλητικό, ο ιδρώτας και η τριβή μπορούν να προκαλέσουν φαγούρα ή μια μικρή τοπική αντίδραση. Σε ορισμένα άτομα, η επανειλημμένη χρήση της ίδιας θέσης οδηγεί σε πάχυνση του υποδόριου ιστού μέσω τοπικής εναπόθεσης περίσσειας λίπους (λιποϋπερτροφία) [7].

Αυτά τα προβλήματα μπορούν να μειωθούν σημαντικά αν αλλάζεις τακτικά τη θέση της κάνουλας και καθαρίζεις καλά το δέρμα πριν την τοποθετήσεις. Αν εμφανιστεί ερυθρότητα που δεν υποχωρεί, πόνος ή σημεία λοίμωξης, ενημέρωσε την ιατρική ομάδα [16]. Η έγκαιρη αλλαγή της θέσης της κάνουλας εξαλείφει τους περισσότερους ερεθισμούς.

Γενικά, ναι. Η αντλία είναι μια πιο ακριβή συσκευή σε σύγκριση με τις πένες ένεσης. Εκτός από την ίδια τη συσκευή (την αντλία), χρειάζεσαι και αναλώσιμα, που αλλάζουν τακτικά, όπως σετ έγχυσης και δεξαμενές. Σε αυτά μπορούν να προστεθούν οι μπαταρίες και, αν χρησιμοποιείς αντλία ενσωματωμένη με αισθητήρα, το κόστος των αισθητήρων [17].

Το κόστος για σένα εξαρτάται πολύ από το πώς καλύπτονται αυτές οι συσκευές από την ιατρική ασφάλιση (κρατική ή ιδιωτική) στη χώρα όπου ζεις. Αξίζει να συζητήσεις τα έξοδα με την ιατρική ομάδα από νωρίς, ώστε να ξέρεις τι να περιμένεις. Για τους περισσότερους ασθενείς τα οφέλη για τον γλυκαιμικό έλεγχο δικαιολογούν αυτό το κόστος [14] [17].

Ναι. Η αντλία είναι μια πολύ καλή συσκευή, δεν είναι όμως η ιδανική επιλογή για όλους. Κάποιοι δεν νιώθουν άνετα να φορούν μια συσκευή προσαρτημένη στο σώμα τους. Άλλοι προτιμούν την απλότητα των ενέσεων ή δεν θέλουν να διαχειρίζονται κάθε μέρα έναν αρκετά τεχνικό εξοπλισμό όπως η αντλία [18].

Η δική σου προτίμηση είναι, από μόνη της, αρκετός λόγος για να μη διαλέξεις την αντλία. Ίσως δεν θέλεις να μετράς υδατάνθρακες, να αποκρίνεσαι σε συναγερμούς ή να αλλάζεις τακτικά το σετ έγχυσης. Η επιλογή του τρόπου χορήγησης ινσουλίνης ανήκει σε σένα, μαζί με την ιατρική σου ομάδα. Αν η αντλία δεν σου ταιριάζει τώρα, μπορείς να γυρίσεις στις ενέσεις ανά πάσα στιγμή ή να δοκιμάσεις την αντλία αργότερα.

Ναι, και αυτή είναι μία από τις πιο σημαντικές προϋποθέσεις για να χρησιμοποιείς με ασφάλεια την αντλία. Η αντλία είναι μια τεχνική συσκευή. Πριν τη χρησιμοποιήσεις, μαθαίνεις από την ιατρική ομάδα πώς να την προγραμματίζεις, πώς να ζητάς τις δόσεις και πώς να αλλάζεις το σετ έγχυσης [19].

Η εκπαίδευση που λαμβάνεις στην αρχή της θεραπείας με αντλία σου μαθαίνει επίσης πώς να αναγνωρίζεις ένα πρόβλημα. Μαθαίνεις τι να κάνεις όταν εμφανίζεται ένας συναγερμός ή όταν η γλυκόζη αίματος ανεβαίνει χωρίς εμφανή λόγο. Θα ξέρεις πότε να περάσεις στην πένα ένεσης και πώς να αποφύγεις τη συσσώρευση κετονοσωμάτων [4]. Με καλή εκπαίδευση και την υποστήριξη της ιατρικής ομάδας, η χρήση της αντλίας γίνεται ασφαλής και εύκολη.