Różnice między pompą a wielokrotnymi wstrzyknięciami

Przy wielokrotnych wstrzyknięciach używasz dwóch rodzajów insuliny. Insulina o długim działaniu (analog długo działający), podawana raz albo dwa razy dziennie, pokrywa podstawowe zapotrzebowanie między posiłkami i w nocy. Insulinę szybko działającą (analog szybko działający) podaje się przed każdym posiłkiem oraz na korektę wysokiej glikemii [1]. Każda dawka oznacza osobne wstrzyknięcie, w dobrze ustalonym momencie.

Pompa podaje wyłącznie insulinę szybko działającą (analog szybko działający), również podskórnie, przez cienką kaniulę [2]. Pompa zapewnia stały przepływ podstawowy dzięki przepływom bazowym, które możesz ustawić różnie w ciągu doby. Przy posiłku podajesz bolus kilkoma naciśnięciami przycisków. Insulina o długim działaniu przestaje być potrzebna. Pompę można połączyć z sensorem glukozy, który pomaga wtedy automatycznie regulować podawanie insuliny [3].

Przy penie nakłuwasz się kilka razy dziennie, praktycznie przy każdym podaniu (chyba że używasz portu do wstrzyknięć, na przykład i-port, czyli kaniuli przyklejonej do skóry, przez którą wstrzykujesz przez kilka dni bez nowych ukłuć). Potrzebujesz jednego wstrzyknięcia na insulinę bazową oraz po jednym przed każdym posiłkiem i na korekty [1]. Łącznie dochodzisz zwykle do 4-8 ukłuć dziennie, dzień po dniu.

Przy pompie zakładasz kaniulę (jedno ukłucie) i wymieniasz ją co trzy dni (wcześniej, jeśli trzeba) [4]. Między wymianami podajesz insulinę kilkoma naciśnięciami przycisków, bez żadnych innych ukłuć. Liczba ukłuć potrzebnych do podania insuliny spada w ten sposób ogromnie w porównaniu z penem. Jeśli nosisz też sensor glukozy, ma on własne osobne ukłucie przy zakładaniu, ale znika ogromna większość ukłuć związanych z glukometrem, jak pokazuje rysunek poniżej [3].

W codziennym używaniu nie. Pompa pokrywa zarówno insulinę bazową, jak i insulinę do posiłków, więc codzienne wstrzyknięcia penem przestają być potrzebne, dopóki pompa działa prawidłowo [2].

Mimo to zawsze trzymaj pod ręką pen albo strzykawkę z insuliną szybko działającą oraz, osobno, insulinę o długim działaniu, jako zapas. Gdy pompa się zepsuje, trzeba będzie szybko przejść na wstrzyknięcia. Glikemia i ciała ketonowe mogą wzrosnąć bardzo szybko po przerwaniu podawania insuliny, zwłaszcza w nocy [5]. Powodem jest to, że pompa używa wyłącznie insuliny szybko działającej, bez zapasu o długim działaniu.

Tak, zwykle masz więcej swobody. Dawkę na posiłek podajesz kilkoma naciśnięciami przycisków, łatwiej i dyskretniej niż przygotowując nowe wstrzyknięcie. Kalkulator pompy pomaga ustalić dawkę, wychodząc od ilości węglowodanów i od bieżącej glikemii [6].

Poza tym możesz rozłożyć dawkę na dłuższy czas, przy posiłkach bogatych w tłuszcz i białko albo przy posiłkach dłużej trwających [7]. Przepływ insuliny bazowej daje podstawę, która pozwala jeść o zmiennych porach. Musisz tylko podać dawkę przed posiłkiem [8].

Przy wielokrotnych wstrzyknięciach dawka insuliny bazowej daje względnie stały przepływ insuliny przez cały okres, który pokrywa. Zmiana dawki polega na wstrzyknięciu innej ilości następnym razem, a zmiana ta wpływa na kolejne 24 godziny dość równomiernie. Dawki posiłkowe obliczasz z przelicznika insulinowo-węglowodanowego i ze wskaźnika korekty, a potem podajesz penem [1].

Przy pompie przepływ insuliny bazowej ustawia się przez przepływy bazowe, które mogą różnić się z godziny na godzinę [9]. Możesz na przykład zaplanować więcej insuliny nad ranem, a mniej w nocy. Możesz też ustawić przepływ czasowy, wyższy albo niższy na kilka godzin, na sport albo na czas ostrej choroby [10]. Pompa połączona z sensorem, pracująca w pętli zamkniętej, może sama regulować przepływ insuliny bazowej i podawać powtarzane korekty automatyczne [11]. Wstrzyknięcia tego nie potrafią.

Na początku tak, masz więcej do nauczenia. Pompa to urządzenie z menu i ustawieniami, takimi jak przepływy bazowe, przelicznik insulinowo-węglowodanowy i wskaźnik korekty. Dochodzą do tego zakładanie i pielęgnacja kaniuli, napełnianie zbiornika oraz reagowanie na alarmy. Potrzebujesz szkolenia i wsparcia zespołu diabetologicznego [12]. Po ukończeniu tego szkolenia, nazywanego też szkołą pompy, zobaczysz, że codzienne prowadzenie cukrzycy staje się łatwiejsze i wygodniejsze.

Masz mniej wstrzyknięć, bolusy podajesz kilkoma naciśnięciami przycisków i korzystasz z kalkulatora bolusa, zwykle bardzo przydatnego. Musisz też umieć zareagować, gdy coś się zepsuje, mieć plan zapasowy, w tym na czasowe przejście na wstrzyknięcia, jeśli zajdzie taka potrzeba [3]. Wstrzyknięć prościej nauczyć się na początku, ale w dłuższym czasie ograniczają możliwości działania.

Nie. Ciągły przepływ insuliny bazowej pokrywa potrzeby między posiłkami, więc nie musisz jeść o stałych porach, żeby dopasować się do działania insuliny [8]. Możesz łatwiej opóźnić, przesunąć albo opuścić posiłek.

Gdy jesz, podajesz bolus na ten posiłek i obliczasz go z ilości faktycznie zjadanych węglowodanów; jeśli glikemia przed posiłkiem jest wysoka, dodajesz do tego bolusa dawkę korekcyjną. To jedna ze swobód leczenia pompą. W systemie pętli zamkniętej przepływ insuliny bazowej regulowany jest automatycznie, ale posiłek i tak trzeba będzie zapowiedzieć bolusem [13].