Pompa doğal insülin salgısını nasıl taklit eder

Sağlıklı bir pankreasta, her an kandaki glukoz yoğunluğunu ölçen ve tam gerektiği kadar insülin salan beta hücreleri bulunur [1]. Salınım doğrudan kana yapılır ve başlıca iki biçimi vardır. Küçük ve görece sabit bir miktar (bazı yavaş değişiklikleri vardır) her zaman salınır. Ayrıca yediğinizde birden daha büyük bir miktar salgılanır ve hızla salınır. Bu sistem otomatik bir döngü gibi çalışır.

Kan şekeri yükseldiğinde beta hücreleri bunu duyumsar ve daha çok insülin salgılar; kan şekeri düştüğünde ise miktarı hemen azaltır. İnsülin, önce karaciğere, ancak ondan sonra vücudun geri kalanına giden kapı toplardamarına ulaşır [2]. Karaciğer, belirli bir anda kanda bulunan glukoz miktarını düzenleyen başlıca organdır. Karaciğere ulaşan insülinin yalnızca yarısı ondan geçer; geri kalanı yerel olarak tüketilir [3]. Böylece kan şekeri, sizin hiçbir çabanız olmadan epeyce dengeli kalır.

Tip 1 diyabette bağışıklık sistemi beta hücrelerini ortadan kaldırır; böylece vücut insülin üretme ve kan şekerini kendi kendine düzenleme yeteneğini yitirir. İnsülin pompası, bir temel insülin akışı ve öğünlerde ek dozlar kullanarak bu rolü üstlenmeye ve doğal örüntüyü yeniden kurmaya çalışır [4].

İnsülin verilmesi doğal salgıya ne kadar çok benzerse, kan şekeri de olağan değerlere o kadar yakın kalır. Bu örüntü, öğünlerden sonraki büyük yükselmelerin ve öğünler arasındaki düşüşlerin riskini azaltır; size yaşamınızda daha iyi bir denetim ve daha çok güvenlik sağlar.

Bazal hızlar, temel salgıya, yani pankreasın öğünler arasında ve gece boyunca saldığı küçük ve sürekli insülin miktarına karşılık gelir. Pompa bu salgıyı, çok küçük miktarlarda hızlı etkili insülini sürekli salarak yeniden üretir [5].

Temel gereksinim gün boyunca aynı değildir; çünkü vücut sabaha doğru daha çok, başka aralıklarda daha az insülin ister. İnsülin verilmesinin vücudunuzun doğal ritmini olabildiğince yakın izlemesi için saatlere göre farklı bazal hızlar programlayabilirsiniz [6].

Öğün bolusu, sağlıklı pankreasın yediğinizde ürettiği hızlı insülin salınımına karşılık gelir [1]. Bu ek miktar, besinlerden karbonhidrat biçiminde kana giren glukozu karşılar [7].

Bir insülin pompası kullandığınızda, bu bolusun uygulanmasını her öğünden önce ondan isteyecek olan sizsiniz. Araç sonra, çoğu zaman sizin (kimi zaman pompanın yardımıyla) belirlediğiniz insülin dozunu salar [4]. Böylece öğünde verilen insülin, doğal olarak olduğu gibi temel insülinin üstüne eklenir.

Pompa doğal salgıya çok yaklaşır, ama onu kusursuz kopyalayamaz. Pompadaki insülin, pankreasın ürettiği insülinin ulaştığı gibi doğrudan karaciğere değil, deri altına salınır [2]. Bu nedenle bir pompanın saldığı insülinin emilmesi ve etki etmeye başlaması için zamana gereksinimi vardır [8].

Beta hücreleri birkaç saniyede ve büyük bir kesinlikle yanıt verir; oysa pompadaki insülin ancak birkaç dakika sonra yavaşça etki etmeye başlar. İnsülin verilmesini kendiliğinden ayarlayan otomatik sistemler bile bu gecikmeyi korur [9]. Pompa, doğanın iyi, ama açıkça özdeş olmayan bir taklidi olmayı sürdürür.

Yemediğiniz zamanlarda bile karaciğer, beyni ve öteki organları beslemek için kana sürekli glukoz salar. Temel olarak salınan insülin bu salınımı denetim altında tutar ve böylece kan şekerini öğünler arasında ve gece boyunca dengede tutar [10]. Sürekli, temel olarak salınan bu insülin olmadan, hiçbir şey yemeseniz bile kan şekeri yavaş yavaş yükselirdi (karaciğerin büyük bir glukoz deposu vardır).

Ayrıca vücudunuz yağ yakmaya ve sonunda tehlikeli duruma gelebilen keton cisimleri oluşturmaya başlardı [11]. Bu nedenle bazal hızların yalnızca geçici değil, sürekli var olması gerekir. Bazal hız daha uzun süre eksik kaldığında belirtiler yüksek bir kan şekeriyle sınırlı kalmaz. Kusma, güç soluma ya da uyuklama ortaya çıkarsa acilen acil servise gidin.

Yediğinizde karbonhidratlar sindirilir ve kana hızla giren, kan şekerinin yükselmesi için baskı oluşturan glukoza dönüşür. Bu yükselmeyle baş edebilmek için vücudun çok kısa bir sürede daha büyük bir insülin miktarına gereksinimi vardır [12].

Bu ek insülin, glukozu kandan kaslara, yağ dokusuna ve karaciğere taşır ve karaciğerden glukoz salınımını geçici olarak durdurur [12]. Öğün ne kadar çok karbonhidrat içerirse, öğündeki insülin dozunun da o kadar büyük olması gerekir [7].

Pompadaki hızlı etkili insülinin etki etmeye başlaması için biraz zamana gereksinimi vardır. Bu nedenle bolusu öğünden birkaç dakika önce uygulamanız iyi olur; böylece insülinin etkisi, besinlerin oluşturduğu kan şekeri yükselmesinin üstüne biner [13].

Öğün dozu karbonhidrat miktarına göre hesaplanır; pompa da insülini hemen ya da daha uzun bir süreye yayarak uzatılmış biçimde salabilir [7]. Uzatılmış bir bolus, kan şekerini daha geç yükseltebilen, yağdan ve proteinden zengin öğünlere uyar [14]. Böylece bolusun anı ve biçimi, insülinin kan şekeri eğrinizi olabildiğince iyi izlemesine yardım eder.