Sensory glukozy przezskórne i wszczepialne

Sensor przezskórny to najczęściej spotykany rodzaj sensora glukozy. Ma bardzo cienkie, elastyczne włókno, czyli miękki drucik, który przechodzi przez skórę. W tkance pod skórą zostaje tylko drucik, a korpus sensora znajduje się na wierzchu, utrzymywany plastrem mocującym. Tłumaczy to sama nazwa, bo „przez” oznacza „na wskroś”, a „skórny” odnosi się do skóry. To więc sensor, który przechodzi przez skórę [1].

Sensor przezskórny łatwo się zakłada, bez pomocy lekarza. Zakładasz go sam, w domu, z pomocą automatycznego aplikatora, a po określonej liczbie dni wymieniasz na nowy. Masz w ten sposób zawsze wygodny sposób śledzenia glukozy, bez potrzeby jakiegokolwiek szczególnego zabiegu. To rodzaj sensora używany w ogromnej większości dostępnych dziś systemów monitorowania ciągłego [2].

Sensor wszczepialny to mały walec wielkości zapałki. Umieszcza się go w całości pod skórą, zwykle na ramieniu. Zabieg wykonuje lekarz albo inny przeszkolony pracownik ochrony zdrowia. W odróżnieniu od sensora przezskórnego żadna jego część nie zostaje na powierzchni — wszystko znajduje się pod skórą. Sensor pozostaje tam przez około rok [3].

Choć sam sensor jest ukryty pod skórą, nad nim nosisz mały nadajnik, przylegający do skóry i utrzymywany plastrem mocującym. Nadajnik wysyła wartości glukozy do aplikacji w telefonie. Ponieważ i ten nadajnik nosi się przyklejony do skóry, przejście na sensor wszczepialny nie oszczędza całkowicie kontaktu z klejem. Sensor wszczepialny daje więc rozwiązanie długotrwałe, odpowiednie zwłaszcza wtedy, gdy wolisz nie wymieniać urządzenia często.

Główna różnica dotyczy tego, gdzie znajduje się sensor i jak się go zakłada. Sensor przezskórny ma tylko cienkie włókno przechodzące przez skórę, a jego korpus zostaje na powierzchni. Zakładasz go sam, w domu, automatycznym aplikatorem, bez żadnego nacięcia. Sensor wszczepialny znajduje się w całości pod skórą i zakłada go pracownik ochrony zdrowia, podczas drobnego zabiegu w gabinecie. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, z bardzo małym nacięciem, około 5 mm [4].

Druga różnica dotyczy czasu pracy i sposobu usuwania sensora. Przezskórny nosi się 7-15 dni, po czym samodzielnie się go odkleja. Sensor wszczepialny pozostaje pod skórą przez około rok. Usuwa go również pracownik ochrony zdrowia, podczas krótkiego zabiegu podobnego do zakładania. Oba rodzaje różnią się też dostępnością i kosztem, które nie są takie same w poszczególnych krajach. Krótko mówiąc, sensor przezskórny jest wygodny i często wymieniany przez pacjenta, a wszczepialny to rozwiązanie długotrwałe, prowadzone przez personel medyczny, jak pokazuje rysunek poniżej [3].

Tak. Sensor przezskórny zawiera włókno, czyli bardzo cienki, elastyczny drucik, który zostaje w tkance pod skórą, otoczony płynem tkankowym (płynem między komórkami). To właśnie to miękkie włókno mierzy stężenie glukozy. Warto wiedzieć, że nie jest to igła pozostająca w skórze, tylko miękki i bardzo cienki drucik [2].

Igła rzeczywiście jest używana przy zakładaniu, ale należy tylko do aplikatora. Igła jedynie umieszcza włókno pod skórą, po czym automatycznie się cofa, zostawiając na miejscu wyłącznie miękki drucik. Dlatego większość osób ledwie wyczuwa obecność sensora po założeniu, a drucik pod skórą nie przeszkadza w codziennym życiu [5].

Sensor wszczepialny zakłada się podczas krótkiego zabiegu, który wykonuje przeszkolony pracownik ochrony zdrowia. Najpierw oczyszcza się skórę, zwykle z tyłu ramienia, a potem znieczula okolicę środkiem miejscowym (lidokainą). Wykonuje się bardzo małe nacięcie, około 5 mm, przez które sensor umieszcza się pod skórą specjalnym przyrządem. Na koniec miejsce zamyka się taśmą samoprzylepną albo opatrunkiem, bez szwów [4] [6].

Cały zabieg trwa zaledwie kilka minut i wykonuje się go w zwykłym gabinecie lekarskim. Założenie sensora jest łatwe do zniesienia, bo okolica jest znieczulona miejscowo. Możesz myśleć o tym jak o drobnym i szybkim zabiegu na skórze [7].

Sensor wszczepialny może założyć wyłącznie wykwalifikowany i przeszkolony pracownik ochrony zdrowia, na przykład lekarz albo pielęgniarka (zależnie od miejscowego systemu ochrony zdrowia). To ważne rozróżnienie, bo takiego sensora nie da się założyć samodzielnie. Założenie wymaga drobnego zabiegu medycznego i odpowiednich warunków, dlatego wykonuje je zawsze wyspecjalizowany personel [4] [6].

Ta cecha odróżnia sensor wszczepialny od przezskórnego. Sensor przezskórny zakładasz sam, w domu, bez pomocy medycznej, a po wszczepialny trzeba zgłosić się do gabinetu. Wybór sensora wszczepialnego oznacza więc również ścisłą współpracę z zespołem leczącym, zarówno przy zakładaniu, jak i przy usuwaniu [1].

Ogólnie założenie sensora wszczepialnego nie boli, bo okolicę wcześniej znieczula się środkiem miejscowym. W trakcie zabiegu możesz czuć ucisk albo niewielki dyskomfort, ale prawdziwego bólu nie ma albo jest on minimalny. Większość pacjentów mówi, że wrażliwy jest w istocie tylko moment drobnego ukłucia przy wstrzyknięciu znieczulenia, po którym nie czują już prawie nic [3] [7].

Po założeniu w tym miejscu może pojawić się niewielka tkliwość, bolesność albo przemijający siniak. Odczucia te są zwykle łagodne i mijają w ciągu kilku dni. Jeśli ból narasta zamiast ustępować, jeśli zaczerwienienie się rozszerza albo jeśli pojawia się gorączka lub wyciek w miejscu implantu, skontaktuj się z zespołem leczącym tego samego dnia. Porozmawiaj z lekarzem także wtedy, gdy dyskomfort się utrzymuje albo Cię niepokoi.

Tak. Choć sam sensor znajduje się pod skórą, nad nim będziesz nosić mały nadajnik, utrzymywany na skórze plastrem mocującym. Nadajnik ten bezprzewodowo zasila sensor i wysyła szacowane wartości glukozy do aplikacji w telefonie. To praktycznie jedyna widoczna część systemu. Nadajnik można zdejmować i zakładać z powrotem, kiedy tylko trzeba.

Możesz go więc zdjąć pod prysznic albo do ładowania, nie naruszając sensora pod skórą. Musisz jednak wiedzieć, że gdy nadajnik jest zdjęty, sensor nie zapisuje wartości glukozy [6]. Przez cały ten czas nie dostajesz również alarmów zbyt niskiej ani zbyt wysokiej glukozy, więc kierujesz się samopoczuciem i, w razie potrzeby, odczytem z glukometru.

Usunięcie sensora wszczepialnego odbywa się podczas kolejnego krótkiego zabiegu, również wykonywanego przez pracownika ochrony zdrowia. Okolicę znieczula się środkiem miejscowym, wykonuje bardzo małe nacięcie, wyjmuje sensor i zamyka miejsce opatrunkiem albo taśmą samoprzylepną. Podobnie jak przy zakładaniu, sensora nie da się usunąć samodzielnie [4] [6]. Gdy sensor kończy swój okres pracy, w jego miejsce można założyć nowy, zwykle w drugim ramieniu.

Często oba zabiegi wykonuje się podczas tej samej wizyty, żeby monitorowanie mogło trwać bez długich przerw. Dzięki temu przejście z jednego sensora na drugi jest proste i dobrze zorganizowane. Jeśli sensor przestanie działać wcześniej, niż przewidziano, albo jeśli pojawi się odczyn w miejscu implantu, powiadom zespół leczący, bo wcześniejsze usunięcie również wykonuje się w gabinecie.