Elementy systemu monitorowania glikemii

System ciągłego monitorowania glukozy ma trzy części, które działają razem:

• sensor — mierzy stężenie glukozy pod skórą;
• nadajnik — przesyła dane bezprzewodowo;
• urządzenie odczytujące — na którym widzisz wyniki [1].

W większości nowoczesnych systemów sensor i nadajnik są połączone fabrycznie w jedną całość, jak pokazuje rysunek poniżej.

Elementy te tworzą prosty i sprawny łańcuch: sensor zbiera informację, nadajnik ją przesyła, a urządzenie odczytujące pokazuje Ci ją jako wartości i wykres. W praktyce masz przed sobą szacowany poziom glukozy przez cały czas, bez nakłuwania palca za każdym razem, żeby uzyskać odczyt glukometrem.

Sensor to część mierząca stężenie glukozy. Ma bardzo cienkie, elastyczne włókno wprowadzone pod skórę, które pozostaje tam przez cały czas używania. Końcówka tego włókna styka się z płynem między komórkami (płynem tkankowym) i mierzy poziom glukozy w tej przestrzeni niemal bez przerwy [1] [3].

Sensor jest mały i lekki, a po założeniu zwykle przestajesz go czuć. To czynna część systemu, czyli ta, która wytwarza informację o szacowanej glukozie. Pozostałe elementy tylko przesyłają, przetwarzają i pokazują to, co sensor zmierzył [3].

Nadajnik pobiera wartości zmierzone przez sensor i przesyła je bezprzewodowo do urządzenia, na którym je zobaczysz. To pomost między sensorem a Twoim telefonem albo dedykowanym odbiornikiem. Bez nadajnika informacja pozostałaby uwięziona w sensorze.

Nadajnik przesyła dane automatycznie, zwykle co kilka minut, korzystając z połączenia bezprzewodowego podobnego do tego między telefonem a słuchawkami. W niektórych systemach jest osobnym elementem. W systemach nowoczesnych jest ukryty w tej samej plastikowej obudowie co sensor, więc nie zauważasz go nawet jako odrębnej części.

Urządzenie odczytujące to ekran, na którym odczytujesz szacowaną glukozę. Może to być dedykowany odbiornik, otrzymany razem z systemem, albo Twój telefon, na którym działa przeznaczona do tego aplikacja. Pojawia się tam bieżąca wartość wraz z wykresem trendu z ostatnich godzin i strzałką (czasem kilkoma), która pokazuje kierunek zmian glukozy [4].

Urządzenie odczytujące uruchamia też alarm, gdy glukoza spada albo rośnie za bardzo. Żeby alarm był słyszalny, urządzenie potrzebuje naładowanej baterii, włączonej głośności i aktywnych uprawnień aplikacji. W trybie cichym albo „Nie przeszkadzać” alarm może pozostać niezauważony. Urządzenie odczytujące samo niczego nie mierzy; jedynie odbiera, przetwarza i przedstawia Ci dane przesłane przez nadajnik, w zrozumiałej postaci.

Tak, w większości obecnych systemów możesz używać telefonu jako urządzenia odczytującego, przez dedykowaną aplikację, zwykle bezpłatną. Telefon odbiera dane z nadajnika, pokazuje szacowane wartości glukozy wraz z wykresem i uruchamia alarmy, dokładnie tak jak dedykowany odbiornik [5].

Korzystanie z telefonu jest wygodne, bo i tak masz go stale przy sobie. Osobny odbiornik pozostaje przydatną alternatywą dla osób, które wolą dedykowane urządzenie, albo jako rozwiązanie zapasowe. Ważne, by sprawdzić, czy model Twojego telefonu jest zgodny z aplikacją sensora [5].

To zależy od systemu. W niektórych starszych modelach nadajnik jest osobnym elementem, który przypinasz do sensora po założeniu i używasz ponownie przy każdym nowym sensorze. W nowszych modelach sensor i nadajnik są połączone fabrycznie w jedną całość, którą nosisz jako jeden element.

Oba warianty robią to samo, a różnica jest praktyczna. Osobny nadajnik oznacza jeden element więcej do pilnowania i ponownego użycia. Wersja połączona jest prostsza, bo wszystko wyrzucasz naraz po zakończeniu noszenia.

Plaster mocujący utrzymuje sensor przyklejony do skóry przez cały czas noszenia. Zapobiega przesuwaniu się albo odpadnięciu sensora podczas codziennych czynności, pod prysznicem albo we śnie, tak by włókno pod skórą pozostawało dobrze umieszczone.

Dobre umocowanie jest ważne, bo sensor, który się odklei, nie mierzy już prawidłowo i nie da się go przykleić z powrotem. Czasem można dodać dodatkowy pasek na plaster, dla większej pewności. U niektórych osób klej może podrażniać skórę i warto to omówić z lekarzem [6]. Jeśli sensor odklei się przed końcem czasu noszenia, zakładasz nowy w innym miejscu, a zanim nowy sensor zacznie pokazywać wartości, sprawdzasz glukozę glukometrem. W sprawie wymiany utraconego sensora możesz skontaktować się z zespołem leczącym albo z producentem.

Aplikator to urządzenie, którym umieszczasz sensor na skórze. Przykładasz go w wybranym miejscu i naciskasz jeden raz. Sensor zostaje wtedy przymocowany do skóry, a jego cienkie włókno trafia pod skórę, we właściwe miejsce, szybko i z minimalnym dyskomfortem [7].

Aplikator służy do założenia sensora, a potem wyrzuca się go albo zachowuje, zależnie od modelu. Jego rolą jest sprawić, by założenie było proste i bezpieczne, tak żeby dało się samodzielnie umieścić sensor w domu, bez pomocy innej osoby [7].

Nie. Najczęściej wymienia się sensor, po upływie czasu jego noszenia. Urządzenie odczytujące — czyli odbiornik albo telefon — pozostaje to samo przez długi czas i używasz go ponownie przy każdym nowym sensorze.

To nadajnik stanowi różnicę między systemami. Jeśli jest osobnym elementem wielokrotnego użytku, zostaje przy Tobie na kilka sensorów (zwykle rok, choć czas ten różni się między systemami). Jeśli jest połączony z sensorem, wymienia się go razem z nim. Harmonogram wymian zależy więc od rodzaju używanego systemu [2] [8].

Jeśli zgubisz urządzenie odczytujące, sensor na ciele nadal mierzy glukozę. Nie zatrzymuje się i nie psuje. Przerywa się jedynie wyświetlanie wartości, czyli nie widzisz ich, dopóki nie nawiążesz połączenia z sensorem z innego urządzenia. W przypadku telefonu instalujesz aplikację ponownie na innym zgodnym telefonie i łączysz się na nowo [4].

Wiele systemów przechowuje w pamięci dane z ostatnich godzin i odzyskuje je po ponownym połączeniu, więc nie tracisz całkowicie informacji z tego okresu. Odzyskanie tych danych jest jednak trudniejsze przy zmianie odbiornika niż po zwykłym oddaleniu się poza jego zasięg. Bardzo prawdopodobne, że danych z okresu bez połączenia z wymienionym urządzeniem nie da się już odzyskać. Na tym samym urządzeniu odzyskujesz je natomiast po ponownym połączeniu [4].

Tak. Połączenie między sensorem, nadajnikiem a urządzeniem odczytującym jest bezprzewodowe. Sensory czasu rzeczywistego porozumiewają się przez technologię bezprzewodową (Bluetooth LE), a sensory ze skanowaniem korzystają z połączenia NFC (Near Field Communication) [1] [4]. Bluetooth LE przypomina połączenie telefonu z bezprzewodowymi słuchawkami, a NFC to, którego używa się przy płatnościach zbliżeniowych w terminalu.

Ta bezprzewodowa łączność zostawia Ci pełną swobodę ruchu. Żeby dane docierały prawidłowo, urządzenie odczytujące musi być dostatecznie blisko sensora. Gdy oddalisz się za bardzo, połączenie przejściowo się przerywa i wraca, gdy znów znajdziesz się w zasięgu [4].