Η διατροφή στον διαβήτη τύπου 1

Ναι, μπορείς να τρως γλυκά περιστασιακά, αν τα συμπεριλάβεις στη μέτρηση των υδατανθράκων και χορηγήσεις κατάλληλη δόση ινσουλίνης [1]. Είναι προτιμότερο να τα καταναλώνεις στο τέλος ενός ισορροπημένου γεύματος, ώστε η απορρόφησή τους να επιβραδύνεται από τις πρωτεΐνες και τα λίπη. Τα απλά γλυκά (ζάχαρη, μαρμελάδα) περιέχουν 95-100% υδατάνθρακες με πολύ γρήγορη απορρόφηση, οπότε η ινσουλίνη πρέπει να συγχρονιστεί με ακρίβεια με το γεύμα [2]. Ιδανικά, θα πρέπει να χορηγείς την ινσουλίνη 15-20 λεπτά πριν από το γεύμα. Η σοκολάτα με πάνω από 70% κακάο ή τα επιδόρπια με ξηρούς καρπούς και κρέμα έχουν χαμηλότερο γλυκαιμικό δείκτη λόγω της μεγαλύτερης περιεκτικότητάς τους σε λίπος [3].

Είναι σημαντικό να αποφεύγεις τα γλυκά με άδειο στομάχι ή όταν η γλυκόζη είναι ήδη πάνω από 180 mg/dL (10 mmol/L), καταστάσεις όπου η αιχμή της γλυκόζης θα ήταν υπερβολική. Οι μέτριες μερίδες (20-30 g υδατανθράκων) διαχειρίζονται ευκολότερα από τα μεγαλύτερα γεύματα, που απαιτούν μεγαλύτερες δόσεις ινσουλίνης, με πρόσθετους κινδύνους λάθους [1]. Τα τεχνητά γλυκαντικά (ασπαρτάμη, στέβια, ερυθριτόλη) είναι εναλλακτική χωρίς γλυκαιμική επίδραση, αλλά γενικά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν πλήρως την απόλαυση και την υφή της ζάχαρης [4].

Δεν υπάρχει υποχρεωτική «δίαιτα του διαβήτη». Μπορείς να τρως πρακτικά οποιοδήποτε τρόφιμο αν προσαρμόζεις σωστά τις δόσεις ινσουλίνης [1]. Μια ισορροπημένη διατροφή, όπως το μεσογειακό μοντέλο ή το DASH, διευκολύνει τη γλυκαιμική ρύθμιση και μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο [5]. Στις βασικές αρχές περιλαμβάνονται η χρήση σύνθετων υδατανθράκων με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, επαρκείς πρωτεΐνες καλής ποιότητας, υγιεινά ακόρεστα λιπαρά (π.χ. ελαιόλαδο), τουλάχιστον 30 g φυτικών ινών ημερησίως και περιορισμένη πρόσληψη νατρίου [3]. Τα τακτικά γεύματα βοηθούν στην προβλεψιμότητα της γλυκόζης και σε πιο ακριβή δοσολογία ινσουλίνης, αλλά μπορείς να ζεις και αυθόρμητα, χωρίς προβλήματα.

Οι αυστηροί περιορισμοί ή οι δίαιτες της μόδας (κετογονική, παλαιολιθική, ωμοφαγική) είναι τεχνικά εφικτές, αλλά περιπλέκουν τις επιλογές δόσεων ινσουλίνης και αυξάνουν τον κίνδυνο λαθών και διατροφικών ελλείψεων. Η διατροφική ευελιξία, με έμφαση στην ποιότητα του φαγητού και όχι στον περιορισμό, βελτιώνει τη μακροχρόνια προσήλωση και την ποιότητα ζωής [6]. Η συμβουλή διαιτολόγου εξειδικευμένου στον διαβήτη προσφέρει εξατομίκευση με βάση τις προτιμήσεις, τον τρόπο ζωής και τους ατομικούς μεταβολικούς στόχους.

Ο υπολογισμός ξεκινά με τον εντοπισμό των συνολικών υδατανθράκων (όχι μόνο των σακχάρων) από τη διατροφική ετικέτα ή από πίνακες/εφαρμογές τροφίμων [1]. Χρειάζεται να χρησιμοποιείς στην αρχή ψηφιακή ζυγαριά, για να μετράς τις ποσότητες των τροφίμων όσο το δυνατόν πιο σωστά [2]. Ορισμένες ιατρικές ομάδες συνιστούν να αφαιρείς έπειτα από τους συνολικούς υδατάνθρακες τη μισή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, αν αυτή ξεπερνά τα 5 g· έτσι προκύπτουν οι καθαροί υδατάνθρακες. Ο κανόνας δεν χρησιμοποιείται πάντως από όλες τις κατευθυντήριες οδηγίες, οπότε ρώτησε την ιατρική σου ομάδα αν τον εφαρμόζεις ή αν μένεις στους συνολικούς υδατάνθρακες. Διαιρείς έπειτα την ποσότητα των υδατανθράκων με τη δική σου αναλογία ινσουλίνης προς υδατάνθρακες, δηλαδή με τον αριθμό των γραμμαρίων υδατανθράκων που καλύπτει μία μονάδα ινσουλίνης, αναλογία που ορίζεται μαζί με τον γιατρό σου.

Για παράδειγμα, για 60 g υδατανθράκων και αναλογία 10 (μία μονάδα για κάθε 10 g υδατανθράκων), χρειάζονται 6 μονάδες ταχείας ινσουλίνης. Για τα σύνθετα γεύματα, υπολόγισε χωριστά κάθε συστατικό του γεύματος. Για παράδειγμα, 100 g καλοβρασμένα ζυμαρικά (25 g) + σάλτσα ντομάτας (5 g) + 30 g ψωμί (15 g) = 45 g συνολικοί υδατάνθρακες. Για τα λιπαρά της σάλτσας μπορείς να σκεφτείς παρατεταμένο bolus, δηλαδή δόση ινσουλίνης που χορηγείται σταδιακά, σε μεγαλύτερο διάστημα, με τη βοήθεια της αντλίας. Οι σύγχρονες εφαρμογές (MyFitnessPal, Carbs&Cals, Foodvisor) απλοποιούν τη διαδικασία με σάρωση γραμμωτού κώδικα ή φωτογραφική αναγνώριση [2]. Έλεγχε πάντα τι προτείνει η εφαρμογή! Μετά από μερικούς μήνες εξάσκησης, θα εκτιμάς οπτικά τις τυπικές μερίδες με λογικό σφάλμα.

Ναι, με προφυλάξεις. Το αλκοόλ φέρνει ιδιαίτερο κίνδυνο, επειδή αναστέλλει την ηπατική γλυκονεογένεση (την παραγωγή γλυκόζης στο ήπαρ, από πρωτεΐνες, γαλακτικό και γλυκερόλη), με κίνδυνο υπογλυκαιμίας έως και 24 ώρες μετά την κατανάλωση [7]. Ως συνέπεια, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος υπογλυκαιμίας, ιδίως μετά από κατανάλωση με άδειο στομάχι ή σε συνδυασμό με σωματική άσκηση [8]. Τα όρια ασφαλείας είναι ένα τυπικό ποτό για τις γυναίκες και το πολύ δύο για τους άνδρες την ημέρα (ένα τυπικό ποτό = 150 ml κρασί, 330 ml μπίρα ή 40 ml απόσταγμα, δηλαδή περίπου 12–14 g αλκοόλ). Το αλκοόλ καταναλώνεται μαζί με στερεά τροφή. Η μπίρα και τα γλυκά κοκτέιλ περιέχουν σημαντικούς υδατάνθρακες (10-30 g ανά δόση), οπότε απαιτούν ινσουλίνη, ενώ η απόφαση για την κάλυψή τους λαμβάνεται με την ιατρική ομάδα, συνήθως με μικρές δόσεις. Το ξηρό κρασί και τα απλά αποστάγματα έχουν ελάχιστη γλυκαιμική επίδραση.

Για μεγαλύτερη ασφάλεια, έλεγχε τη γλυκόζη κάθε ώρα στη διάρκεια της κατανάλωσης και κάθε τέσσερις ώρες στη διάρκεια της νύχτας. Ένα συνηθισμένο πρωτόκολλο προβλέπει μείωση της βασικής ινσουλίνης κατά 10-20%, ή των βασικών ρυθμών σε αντλία, για τις επόμενες 8-12 ώρες, ανάλογα με την ποσότητα που καταναλώθηκε [7]. Επιπλέον, πάρε ένα σνακ με σύνθετους υδατάνθρακες πριν τον ύπνο (χωρίς bolus). Ενημέρωσε τους γύρω σου για τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας, που μπορεί να συγχυστεί με μέθη [8]. Ποτέ μην καταναλώνεις αλκοόλ για να αντιμετωπίσεις υπογλυκαιμία ή όταν έχεις κετονικά σώματα. Ένα βραχιόλι ιατρικής ταυτοποίησης είναι χρήσιμο σε κάθε κοινωνικό περιβάλλον, πολύ περισσότερο όταν πίνεις αλκοόλ.

Τα τρόφιμα με γλυκαιμικό δείκτη πάνω από 70 ανεβάζουν γρήγορα τη γλυκόζη, συνήθως σε 15-60 λεπτά [3]. Παραδείγματα τέτοιων τροφίμων είναι η καθαρή γλυκόζη (δισκία, τζελ), οι διαυγείς χυμοί φρούτων (μήλο, σταφύλι), τα απλά γλυκά (ζελεδάκια, μαρέγκες) και το φουσκωμένο ρύζι. Για την αντιμετώπιση της υπογλυκαιμίας, δηλαδή γλυκόζης κάτω από 70 mg/dL (3,9 mmol/L), ο κανόνας του 15 συνιστά 15 g ταχέων υδατανθράκων (3-4 δισκία γλυκόζης, 150 ml χυμό), με επανέλεγχο μετά από 15 λεπτά και επανάληψη όπως χρειάζεται. Τα πλήρη βήματα βρίσκονται στις σελίδες για τι είναι η υπογλυκαιμία και για το πώς αντιμετωπίζεται. Τα πολύ ώριμα φρούτα (μπανάνα με στίγματα, καρπούζι) δρουν σε 30 λεπτά.

Πιο δύσκολοι στη δοσολόγηση είναι οι συνδυασμοί απλών υδατανθράκων με λιπαρά, που αρχικά επιβραδύνουν την απορρόφηση και έπειτα δίνουν καθυστερημένη, παρατεταμένη αιχμή γλυκόζης (πίτσα, ντόνατς, τηγανητές πατάτες με κέτσαπ) [1]. Για να διαχειριστείς τέτοια τρόφιμα χρειάζονται πιο σύνθετες στρατηγικές, με bolus διπλού κύματος: μέρος της δόσης αμέσως, το υπόλοιπο σταδιακά. Τα ισοτονικά αθλητικά ροφήματα (6-8% υδατάνθρακες) προσφέρουν ιδανική απορρόφηση για την άσκηση, και τα ενεργειακά τζελ (20 g ανά συσκευασία) είναι πρακτικά για τα αθλήματα αντοχής. Είναι σημαντικό να ξεχωρίζεις την ανάγκη ταχείας αντιμετώπισης της υπογλυκαιμίας (καθαρή γλυκόζη) από την πρόληψη της υποτροπής της (σύνθετοι υδατάνθρακες με παρατεταμένη απορρόφηση).

Όχι. Τεχνικά δεν υπάρχουν απολύτως απαγορευμένα τρόφιμα στον διαβήτη τύπου 1 με σύγχρονη αντιμετώπιση, με εντατικό σχήμα ινσουλίνης και πρόσβαση σε αισθητήρες συνεχούς καταγραφής γλυκόζης [1]. Ορισμένα τρόφιμα ωστόσο παραμένουν πιο δύσκολα στη διαχείριση. Τα ροφήματα με προστιθέμενη ζάχαρη έχουν υπερταχεία απορρόφηση. Η πίτσα και τα ζυμαρικά καρμπονάρα συνδυάζουν λίπος με υδατάνθρακες, οπότε η αιχμή της γλυκόζης εμφανίζεται καθυστερημένη και παρατεταμένη, στις 4-9 ώρες. Στα παραδοσιακά πιάτα που δεν σου είναι οικεία, η περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες είναι δύσκολο να εκτιμηθεί. Το υπερβολικό αλκοόλ παραμένει επικίνδυνο λόγω του κινδύνου σοβαρής υπογλυκαιμίας [7].

Οι προσωπικές τροφικές αλλεργίες και δυσανεξίες, όπως η δυσανεξία στη λακτόζη, δημιουργούν εξατομικευμένους περιορισμούς. Ο συχνότερος πραγματικός περιορισμός επιβάλλεται από την κοιλιοκάκη, μια αντίδραση του εντέρου στη γλουτένη που υπάρχει στο 5-6% των ατόμων με διαβήτη τύπου 1· απαιτεί διατροφή χωρίς γλουτένη και ανιχνεύεται με αιματολογικές εξετάσεις που ζητά η ιατρική σου ομάδα [9]. Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, πλούσια σε πρόσθετα, φαίνεται να μεταβάλλουν το μικροβιώματος και να ανεβάζουν το γενικό επίπεδο φλεγμονής, κάτι που θα μπορούσε να αυξήσει ελαφρώς την αντίσταση στην ινσουλίνη [10]. Η σύγχρονη σύσταση είναι το μέτρο και η ποικιλία, όχι η πλήρης απαγόρευση. Οποιοδήποτε τρόφιμο μπορεί να ενταχθεί περιστασιακά με σχεδιασμό και προσεκτική προσαρμογή των δόσεων ινσουλίνης. Η βάση παραμένει η ποιοτική διατροφή, με τρόφιμα όσο το δυνατόν λιγότερο επεξεργασμένα.

Η στρατηγική ξεκινά με τη μελέτη του μενού στο διαδίκτυο πριν φύγεις από το σπίτι, για να εκτιμήσεις τους υδατάνθρακες και να σχεδιάσεις εκ των προτέρων διάφορες επιλογές bolus ινσουλίνης [2]. Πολλά εστιατόρια διαθέτουν διατροφικές πληροφορίες, ακόμη και στο διαδίκτυο. Παράγγειλε τις σάλτσες χωριστά, μαζί με τα ντρέσινγκ της σαλάτας, αν γίνεται, για να ελέγχεις την ποσότητα (συχνά περιέχουν κρυμμένη ζάχαρη). Ζήτησε πληροφορίες για τον τρόπο παρασκευής και τα κύρια υλικά και μη διστάσεις να ζητήσεις τροποποιήσεις ειδικά για σένα. Οι περισσότεροι σεφ είναι συνηθισμένοι στις ιδιαίτερες ιατρικές απαιτήσεις των πελατών. Εκτίμησε τις μερίδες συγκρίνοντας οπτικά με παρόμοια γεύματα του σπιτιού και πρόσθεσε 20% στον υπολογισμό, για τα κρυμμένα υλικά και την υποεκτίμηση που πρέπει να περιμένεις.

Για τον χρόνο της ινσουλίνης, μια επιλογή είναι να δώσεις το 50% του εκτιμώμενου bolus όταν παραγγέλνεις (υπολογίζοντας 20 λεπτά έως το σερβίρισμα) και το υπόλοιπο όταν δεις ακριβώς τη μερίδα. Τα γεύματα στο εστιατόριο τείνουν να είναι πλούσια σε λιπαρά και νάτριο, με βραδύτερη απορρόφηση [1]. Για τα μεγαλύτερα γεύματα μπορείς να συζητήσεις με τον γιατρό σου παρατεταμένο bolus σε διάστημα περίπου δύο ωρών. Να έχεις πάντα μαζί σου ταχείς υδατάνθρακες (μη βασίζεσαι στο επιδόρπιο) και παρακολούθησε πώς συμπεριφέρεται η γλυκόζη σου, ιδίως στις δύο και στις τέσσερις ώρες μετά το γεύμα. Εκεί εμφανίζονται συχνότερα οι εκπλήξεις. Η εμπειρία που αποκτάς σταδιακά στα ίδια εστιατόρια επιτρέπει όλο και καλύτερη ρύθμιση των δόσεων για τα αγαπημένα σου φαγητά.

Όχι. Με τη σύγχρονη θεραπεία βασικής-γευματικής ινσουλίνης ή με αντλία ινσουλίνης δεν είσαι πια δεσμευμένος στο άκαμπτο ωράριο των παλιών σχημάτων [1]. Μπορείς να τρως με ευελιξία, κάνοντας γευματικά και διορθωτικά bolus κατά περίπτωση. Μια σχετικά σταθερή ρουτίνα ωστόσο (διακύμανση ±2 ώρες) διευκολύνει τον εντοπισμό των γλυκαιμικών προτύπων και μειώνει τη μεταβλητότητα, κάνοντας ευκολότερη τη διαχείριση του διαβήτη. Το πρωινό περίπου την ίδια ώρα βοηθά στη διαχείριση του φαινομένου της αυγής.

Στις καταστάσεις που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή περιλαμβάνονται η παρατεταμένη νηστεία, τα γεύματα με μεγάλη καθυστέρηση σε σχέση με το συνηθισμένο ωράριο και η εργασία σε βάρδιες [11]. Η παρατεταμένη νηστεία φέρνει κίνδυνο υπογλυκαιμίας από υπερβολική βασική ινσουλίνη. Η εργασία σε βάρδιες απαιτεί διαφορετικά βασικά προφίλ για ωράριο ημέρας/νύχτας. Η μέγιστη ευελιξία έρχεται με τα συστήματα αντλίας κλειστού βρόχου, που προσαρμόζουν αυτόματα τη χορήγηση ινσουλίνης στις διακυμάνσεις της γλυκόζης. Είναι σημαντικό να μην παραλείπεις γεύματα βιαστικά, χωρίς να παρακολουθείς προσεκτικά την τάση της γλυκόζης σου.

Η έλλειψη όρεξης απαιτεί διαφορετικές στρατηγικές ανάλογα με το πλαίσιο. Αν η γλυκόζη είναι σταθερή και δεν έχεις πια ενεργή ταχεία ινσουλίνη από την προηγούμενη δόση, μπορείς να αναβάλεις το γεύμα έως και δύο ώρες, ελέγχοντας στο μεταξύ τη γλυκόζη σου· αν χρησιμοποιείς αντλία, ο προσωρινός βασικός ρυθμός προσαρμόζεται σύμφωνα με το πλάνο που συμφωνήθηκε με τον γιατρό σου. Αν έχεις ήδη κάνει ινσουλίνη για το γεύμα, πρέπει να καταναλώσεις τουλάχιστον τους υδατάνθρακες που καλύπτει εκείνη η δόση, για να αποφύγεις την υπογλυκαιμία. Δοκίμασε ελαφριά τρόφιμα, όπως απλά κράκερ, φρυγανισμένο ψωμί, φρούτα ή ροφήματα με υδατάνθρακες. Σε περίπτωση έντονης ναυτίας, δοκίμασε διαυγείς σούπες, γιαούρτι ή απλό παγωτό [12]. Σε περίπτωση οξείας νόσου με εμέτους χρειάζεσαι υγρά με υδατάνθρακες και ηλεκτρολύτες. Στους ενήλικες, το συνηθισμένο μέτρο είναι περίπου 50 g υδατανθράκων κάθε τέσσερις ώρες, ενώ στα παιδιά η ποσότητα υπολογίζεται ανάλογα με το βάρος, μαζί με την ιατρική σου ομάδα [12].

Παρακολούθησε συχνά τα κετονικά σώματα και μη διακόπτεις τη βασική ινσουλίνη. Όταν υπάρχουν κετονικά σώματα, οι διορθώσεις ακολουθούν το πρωτόκολλο ημερών ασθένειας που συμφωνήθηκε εκ των προτέρων με την ιατρική σου ομάδα, όχι τον συνηθισμένο υπολογισμό. Με κετόνες κάτω από 1,5 mmol/L, ενυδατώνεσαι, διορθώνεις και επανελέγχεις μετά από δύο ώρες. Ανάμεσα σε 1,5 και 2,9 mmol/L, επικοινωνείς αμέσως με την ιατρική σου ομάδα. Στα 3,0 mmol/L ή πάνω, αν δεν μπορείς να κρατήσεις υγρά για περισσότερο από δύο ώρες, ή αν εμφανιστεί δυσκολία στην αναπνοή ή υπνηλία, πήγαινε αμέσως στα επείγοντα. Η ναυτία που εμφανίζεται το πρωί, στο ξύπνημα, μπορεί να υποδηλώνει γλυκόζη πολύ υψηλή ή πολύ χαμηλή. Έλεγξε τη γλυκόζη σου πριν αποφασίσεις τι θα κάνεις. Η επιμονή της έλλειψης όρεξης πάνω από δύο μέρες απαιτεί γενικά ιατρική αξιολόγηση, πέρα από την προσαρμογή του σχήματος χορήγησης ινσουλίνης.

Οι διαλυτές φυτικές ίνες (βρόμη, όσπρια, μήλα) σχηματίζουν παχύρρευστο τζελ στο έντερο, που επιβραδύνει σημαντικά την απορρόφηση των υδατανθράκων, μειώνοντας τη μεταγευματική αιχμή της γλυκόζης [13]. Οι αδιάλυτες ίνες (σιτάρι ολικής άλεσης, ωμά λαχανικά) επηρεάζουν λιγότερο την απορρόφηση, αυξάνουν τον κορεσμό και βελτιώνουν την εντερική διέλευση. Αν ένα τρόφιμο έχει πάνω από 5 g φυτικών ινών, ορισμένες ιατρικές ομάδες συνιστούν να αφαιρείς τη μισή ποσότητα ινών από τους συνολικούς υδατάνθρακες που χρησιμοποιείς για τον υπολογισμό της δόσης ινσουλίνης, σύμφωνα με τον κανόνα των καθαρών υδατανθράκων που περιγράφηκε παραπάνω [1].

Η ημερήσια κατανάλωση 30 g φυτικών ινών μειώνει τη γλυκαιμική μεταβλητότητα, βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και ενίοτε μειώνει ελαφρώς τη συνολική ανάγκη σε ινσουλίνη [13]. Η απότομη αύξηση της ποσότητας των ινών στη διατροφή μπορεί να οδηγήσει σε διάταση και κοιλιακή δυσφορία (φούσκωμα). Αύξησε σταδιακά την πρόσληψη ινών, κατά 5 g την εβδομάδα, και φρόντισε για επαρκή ενυδάτωση (οι ίνες απορροφούν νερό). Τα συμπληρώματα ινών (ψύλλιο, γλυκομαννάνη) που λαμβάνονται πριν από τα γεύματα μπορούν να μειώσουν την αιχμή της γλυκόζης, αλλά μπορούν επίσης να παρεμβαίνουν στην απορρόφηση φαρμάκων που λαμβάνονται ταυτόχρονα, οπότε ρώτησε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σου πόση ώρα να αφήνεις ανάμεσά τους.

Ναι, με προσαρμογές και με τη σύμφωνη γνώμη της ιατρικής ομάδας. Η διαλειμματική νηστεία είναι εφικτή με διαβήτη τύπου 1, με επαρκείς προσαρμογές των δόσεων ινσουλίνης και προσεκτική παρακολούθηση της γλυκόζης [11]. Αντενδείκνυται σε παιδιά, εφήβους, εγκύους ή άτομα με ιστορικό διατροφικών διαταραχών. Στη διάρκεια της νηστείας, ο βασικός ρυθμός απαιτεί προσωρινή μείωση για την πρόληψη της υπογλυκαιμίας, και το όριο διόρθωσης της υπεργλυκαιμίας ανεβαίνει ελαφρώς. Ο κύριος κίνδυνος είναι η υπογλυκαιμία στη διάρκεια της νηστείας, ιδίως όσο η ταχεία ινσουλίνη του τελευταίου γεύματος είναι ακόμη ενεργή ή αν ο βασικός ρυθμός δεν έχει μειωθεί.

Η θρησκευτική νηστεία (Ραμαζάνι) απαιτεί εξατομικευμένες προσαρμογές ινσουλίνης, που ορίζονται εκ των προτέρων με την ιατρική σου ομάδα· οι μελέτες περιγράφουν τυπικά μειώσεις 20-40% της βασικής ινσουλίνης στις τελευταίες ώρες της νηστείας [14]. Χρειάζεται επίσης προσεκτική παρακολούθηση της γλυκόζης και των κετονικών σωμάτων, με διακοπή της νηστείας σε περίπτωση υπογλυκαιμίας. Η πλήρης νηστεία άνω των 24 ωρών δεν συνιστάται [11]. Η ασφαλέστερη εναλλακτική είναι ο μέτριος θερμιδικός περιορισμός, με διατήρηση των γευμάτων και αναλογική προσαρμογή των δόσεων ινσουλίνης. Το μέγεθος του θερμιδικού ελλείμματος (γύρω στις 750 kcal την ημέρα στις μελέτες) ορίζεται μαζί με διαιτολόγο, ανάλογα με το βάρος, την ηλικία και τις ανάγκες, ενώ σε παιδιά και εφήβους ο θερμιδικός περιορισμός δεν γίνεται χωρίς ιατρική ένδειξη.

Στα μη θερμιδικά γλυκαντικά που έχουν εγκριθεί για κατανάλωση περιλαμβάνονται:

• η στέβια — φυσική, χωρίς επίγευση·
• η ερυθριτόλη — πολυόλη που προκαλεί γαστρική δυσφορία σπανιότερα από τις άλλες πολυόλες, αλλά μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα σε μεγάλες ποσότητες·
• η σουκραλόζη — θερμικά σταθερή για ψήσιμο·
• η ασπαρτάμη — εκτός από την περίπτωση φαινυλκετονουρίας·
• το ακεσουλφαμικό κάλιο — συχνά περιλαμβάνεται σε συνδυασμούς [4].

Οι πολυόλες (μαλτιτόλη, σορβιτόλη) έχουν περίπου τις μισές θερμίδες της ζάχαρης και μπορούν να ανεβάσουν τη γλυκόζη, οπότε πρέπει να συνυπολογίζονται εν μέρει στους υδατάνθρακες. Η αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη τέτοιων γλυκαντικών είναι πολύ δύσκολο να ξεπεραστεί σε κανονικές συνθήκες.

Για το μαγείρεμα και το ψήσιμο, οι συνδυασμοί ερυθριτόλης-στέβιας ή η σουκραλόζη προσφέρουν την υφή και τον όγκο που πλησιάζουν περισσότερο τη ζάχαρη. Στην περίπτωση αυτή, τα ψημένα γλυκά γίνονται ελαφρώς πιο συμπαγή και ξεραίνονται γρηγορότερα. Η κάπως διαφορετική γεύση αυτών των προϊόντων μπορεί να απαιτεί περίοδο προσαρμογής. Ξεκίνα με μερική αντικατάσταση και αύξησε σταδιακά την αναλογία του γλυκαντικού. Ορισμένα γλυκαντικά μπορούν να προκαλέσουν φούσκωμα ή διάρροια. Οι μελέτες υποδεικνύουν πιθανές επιδράσεις στο μικροβίωμα, αλλά αυτό γενικά εμφανίζεται μόνο με πολύ υψηλή χρόνια κατανάλωση [4]. Μια εναλλακτική θα μπορούσε να είναι η γενική μείωση της προτίμησης στο γλυκό, μέσω σταδιακής έκθεσης σε ευχάριστα και λιγότερο γλυκά τρόφιμα.